امام رضا علیه السلام و علوم روز

امام رضا علیه السلام و علوم روز

تسهیل ارتباط میان مردم و حاکمیت مبتنی بر ارائه الگوی مفاهمه و درک متقابل در تعالیم قرآن و سیره رضوی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
گروه علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
چکیده
توانایی ارتباط، قدرت درک و تفهیم دیگران از جنبه­های فطری انسان است که به صورت گرایش ها و توانمندی هایی در او وجود دارد. به فعلیت رساندن این توانایی، رشد و پرورش صحیح آن در ظهور سایر توانمندی­های انسان مؤثر است. یکی از موضوعات راهبردی که قابل بررسی و دارای اهمیت بوده، درک متقابل و مفاهمه میان مردم و حاکمیت است که می­تواند رشد و تعالی جامعه و آرمانشهر رضوی را به همراه داشته باشد. به همین دلیل ضرورت دارد تا با توجه به آموزه­های قرآن، تعالیم و سیره­ی رضوی که سرشار از نکات آموزنده و عناصر ارتباط، مفاهمه و درک متقابل است به بررسی این مفهوم پرداخته شود. لذا سوال اصلی این پژوهش که به شیوه­ی توصیفی ـ تحلیلی با استناد به منابع روایی، کتابخانه­ای و مصاحبه با کارشناسان دینی و تعدادی از اساتید حوزه انجام شده، بررسی نقش و جایگاه مفاهمه و درک متقابل در تسهیل روابط میان مردم و حاکمیت است و اینکه آموزه­های قرآن، تعالیم دینی و سیره­ی رضوی در این رابطه حاوی چه نکات و دستوراتی هستند؟.
این نوشتار پس از بررسی مفاهیم مرتبط با موضوع و جمع­بندی نظرات کارشناسان و مطالب مرتبط با آن در قرآن و سیره­ی رضوی در قالب یک مدل نظری، به این نتیجه دست یافته است که برای دست­یابی به نتیجه­ی مطلوب در رابطه با مفاهمه­ی میان حاکمیت و مردم، لازم است به شش عنصر کلیدی ارتباط که به صورت زنجیره­وار به هم مرتبط هستند توجه شود. این عناصر به ترتیب عبارت­اند از: فرستنده، پیام، گیرنده، وسیله، بازخورد و محیط. طبق آیات قرآن و سیره­ی رضوی فرستنده با رعایت هنجارهای اخلاقی در ارتباطات و معاشرت ها، و نیز مبتنی بر دستورات قرآن در زمینه دقت و توجه به سخن، ادب و احترام و مدارا با دیگران، داشتن روحیه نقد و انتقاد پذیری، پرهیز از پیش داوری و سوء­ظن، رعایت انصاف و نرمی در گفتار، پیام خود را به افراد گیرنده انتقال می­دهد. بازتاب این فرآیند، وضوح و روشنی پیام فرستنده و خوش بینی و مثبت­نگری گیرنده پیام است که در نتیجه آن، محیطی آرام و دور از هرگونه آسیب و تهدید برای ارتباط فراهم می­آید. با رعایت فرآیند مذکور، می­توان انتظار داشت که مفاهمه صورت پذیرفته است و از طریق آن رابطه میان مردم و حاکمیت به درک متقابل نزدیک گردد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Facilitate the relationship between the people and the government and provide a model of communication and mutual understanding based on the Qur'an and the Razavi tradition

نویسنده English

Ahmad Abbasi Darehbidi
Department of Social Sciences, Faculty of Literature and Humanities, University of Isfahan, Isfahan, Iran
چکیده English

The ability to communicate, the power to understand is an innate aspect of human being that exists in the form of his tendencies. One of the strategic issues that can be studied is mutual understanding and relationship between the people and the government, which can lead to the growth of society and the Razavi utopia. For this reason, it is necessary to study this concept according to the teachings of the Qur'an, the teachings of the practical life of Imam Reza (as), which is full of elements of communication and mutual understandings. Therefore, the main question of this research, which was conducted with reference to hadiths and interviews with religious experts was: what points do the teachings of the Qur'an and Razavi manners contain in this regard? For that, the six key elements of communication: sender, message, receiver, device, feedback, and environment was addressed. According to the Qur'an and the practical life of Imam Reza (as), the sender conveys its message by using:”observing moral norms in communication, having a spirit of criticism, Prejudice, and observance of fairness and softness in speech”. This message has features such as:”clarity, simplicity, and honesty” which is appropriate to the recipient. Based on the findings, it can be expected that the relationship between the people and the government will be approached. In this way, with the inspiration of the verses of the Quran and the practical life of Imam Reza (as)، it is possible to facilitate the relationship between the people and the government.

کلیدواژه‌ها English

Communication and mutual understanding
practical life of Imam Reza (as)
people
government
mutual connection
ـ قرآن کریم
نهج البلاغه(1396)، ترجمه ی محمد دشتی، چاپ دوم، قم: انتشارات آثار فرهنگ برتر
ابن بابویه، محمد بن علی، شیخ صدوق(1398ق)، التوحید، قم: جامعه مدرسین
همان(1383)، عیون اخبار الرضا علیه السلام، ترجمه علی اکبر غفاری. تهران: انتشارات صدوق
همان(1404)، من لایحضره الفقیه، تصحیح: علی اکبر غفاری، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ دوم، قم:موسسه نشر الاسلامی
ابن شهر آشوب مازندرانی، محمد بن علی(1379ق) مناقب آل ابی طالب(لأبن شهر اشوب)،  چاپ اول، قم: نشر علامه
ابوعبداالله حاکم نیشابوری(1375)، تاریخ نیشابور، چاپ اول، تهران: نشرآگه
ارزانی، حبیب رضا؛ ربانی اصفهانی، حوریه(1391)، «سبک ارتباطی اخلاقی رضوی در تعامل با پیروان ادیان با تکیه بر مناظرات امام علیه السلام»، فصلنامه علمی ترویجی اخلاق، سال2، شماره 6، صص66-39
تمیمی آمدی، عبدالواحد بن محمد(1410ق)، غرر الحکم و درر الکلم، محقق و مصحح، سید مهدی رجائی، چاپ دوم، قم: انتشارات دار الکتب الاسلامی
جواهر دهی علی(1394)، «اصول قرآنی همدلی و همزبانی»، قابل پیگیری در http://yazdanpress.com/
حرّ عاملی، محمد بن حسن،(1414ق)، وسائل الشیعة، قم: نشر موسسه آل البیت
حرانی، ابن شعبه(1383)، تحف العقول، ترجمه صادق حسن زاده، چاپ سوم، قم: انتشارات آل علی علیه السلام
------- (1403)، تحف العقول، بیروت: جامعه مدرسین
حکیمی، امیر مهدی(1384)، سیره امام رضا علیه السلام، چاپ هفتم، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی
حلوانى، حسین بن محمد(1408ق)، نزهه الناظر و تنبیه الخاطر. قم: مدرسه الإمام المهدی عجل الله تعالى فرجه الشریف
خاکپور، حسین(1393)، «نقش و آثار مدیریت فرهنگی امام رضا علیه السلام بر جامعه شیعه»، فصلنامه فرهنگ رضوی، سال دوم، شماره هشتم
ذاکری، مهدی(1392)، « از امکان مفاهمه تا اثبات معرفت: استدلال دیویدسن علیه شکاکیت»، نشریه ی غرب شناسی بنیادی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال 4، شماره 2، صص 90-71
سجادی، عبدالقیوم(1382)، «استراتژی کلان جامعه دینی در برخورد با جهانی شدن»، نشریه پگاه ، شماره 47
سعادت، احمد(1385)، « مدارای پیامبر اعظم(ص) با مخالفان و دیگراندیشان»، فصلنامه ی طلوع، ش20 ،زمستان 1385
شبستری، محمود(1382)، گلشن راز، تهران: نشر زرین
صدوق، محمدبن بابویه(1390)، عیون اخبارالرضا علیه السلام، قم: انتشارات پیام علمدار
طباطبایی،سیّد محمّد حسین(1417ق‌‌)، المیزان فی تفسیر القرآن(20ج‌‌)، چاپ پنجم، قم: دفتر انتشارات اسلامی
طبرسی، فضل بن حسن(1390ق)، إعلام الورى بأعلام الهدى، تهران: نشر اسلامیه
عطاردی، عزیز الله (1413)، مسند الامام الرضا علیه السلام، چاپ دوم، بیروت: انتشارات دار الصفوه
همان (1406ق)، مسندالامام رضا علیه السلام، چاپ اول، مشهد: انتشارات آستان قدس رضوی
عطاردی، عزیزالله(بی تا)، اخبار و آثار امام رضا علیه السلام، بی جا
عمادزاده، حسین(1393)، مجموعه زندگی چهارده معصوم علیهم السلام، جلد اول و دوم، چاپ 28، تهران: نشر طلوع
فائضی، علی(1375)، جایگاه روش تنبیه در تعلیم و تربیت، تهران: انتشارات فیض کاشانی، چاپ سوم.
فیض کاشانى، محمد محسن بن شاه مرتضى(1406)، الوافی، اصفهان: کتابخانه امام أمیر المؤمنین علیه السلام.
قاضی شوشتری، نورالله(1409ق)، احقاق الحق و ازهاق الباطل، قم: کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی
قیومی، جواد( 1373)، صحیفه الرضا علیه السلام، قم: دفتر انتشارات اسلامی
کاظم زاده، موسی؛ کوهی، کمال(1389)، «نقش وسایل نوین ارتباط جمعی در توسعه فرهنگی، موانع و راهکارها»،  نشریه نامه پژوهش فرهنگی، سال 12، شماره 12، صص212-183
کرباسی زاده،علی(1379)، هشتمین سفیر رستگاری، چاپ اول، قم: نشر مولود کعبه
کلینی، محمد بن یعقوب(1363)، الکافی، تهران: نشر دارالکتب الاسلامیه
همان(1365ش)، اصول کافی، تهران: دارالکتب الاسلامیه
کوثری، مسعود(1387)؛ «نشانه‌شناسی رسانه‌های جمعی»، فصلنامه رسانه، شماره 73، بهار 1387
کیارسی، سمیه(1394)، « مفاهمه و گفتگوی متقابل راهی در جهت گسترش آموزش های چند فرهنگی»، مجموعه مقالات دومین کنفرانس ملی روانشناسی و علوم تربیتی، خوزستان، شادگان: دانشگاه ازاد اسلامی شادگان
گیلانی نجم الدین، جمینی داود، عباسی احمد(1394)، «نقش آموزه های قرآن کریم در اتحاد اقوام مختلف در صدر اسلام»، مقالات برتر و پذیرفته شده برای ارائه شفاهی، هفتمین کنگره پیشگامان پیشرفت، تهران: کتابخانه ملی
مجلسی محمدباقر(1400ق)، بحارالانوار، چاپ دوم، بیروت: موسسه الوفا
همان(1403ق)، بحار الانوار، بیروت: نشر موسسه الوفا
محمودآبادی، علیرضا(1393)، « نقش کاریکاتور در مفاهمه میان طراح و کارفرما، در فرآیند طراحی معماری»، مجموعه مقالات دومین همایش ملی پژوهش های کاربردی در عمران، معماری و مدیریت شهری، تهران: دانشگاه جامعه علمی کاربردی
نریمانی، امیررضا؛ صباغی، مهرداد(1393)، « نقش ارزشی مفاهمه در مدیریت راهبردی ارتباط صنعت و دانشگاه»، مجموعه مقالات دومین کنفرانس ملی کارافرینی و مدیریت کسب و کارهای دانش بنیان، بابلسر، شرکت پژوهشی طرود شمال
هاشمی اردکانی، سید حسن و میر شاه جعفری، سید ابراهیم(1387)، «روش مناظره علمی در سیره آموزشی امامان معصوم علیهم السلام، (مطالعه موردی مناظرات امام رضا علیه السلام )، دو فصلنامه علمی- تخصصی تربیت اسلامی، سال 3، شماره 7، صص 21-7
یوسف زاده، حسن؛ فیاض، ابراهیم(1393)، «مبنای مفاهمه در ارتباط میان فرهنگی»، پژوهشنامه تبلیغ و ارتباطات دینی، شماره 3، پاییز و زمستان 1393، صص35-5
سایت­ها:
http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=%d8%a7%d8%b1%d8%aa%d8%a8%d8%a7%d8%b7&SSOReturnPage=Check&Rand=0
دوره 1، شماره 1
پاییز 1402
صفحه 94-122

  • تاریخ دریافت 01 مرداد 1402
  • تاریخ بازنگری 28 مرداد 1402
  • تاریخ پذیرش 10 شهریور 1402
  • تاریخ اولین انتشار 10 شهریور 1402
  • تاریخ انتشار 01 آذر 1402