امام رضا علیه السلام و علوم روز

امام رضا علیه السلام و علوم روز

شبکه حمایت های اجتماعی در مواجهه با بحران های جامعه مبتنی بر تعالیم امام رضا علیه السلام

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دکترای مشاوره خانواده، استادیار دانشگاه معارف قرآن و عترت علیهم السلام، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی اسلامی، اصفهان، ایران.
چکیده
فقر، پدیده ای است که بطور فزاینده ای توجه محققان و نهادهای اجتماعی را به خود جلب کرده است. در این مطالعه، با استفاده از روش تحقیق کتابخانه ای، به مرور انواع حمایت اجتماعی و تأثیرات آن بر سلامت و بهزیستی فرد و جامعه به ویژه مقابله با فقر پرداخته شده و سپس سیره کلامی و عملی امام رضا علیه السلام در این حوزه بررسی گردیده است. یافته ها نشان می‌دهد که مبحث حمایت اجتماعی در آموزه های رضوی مورد توجه خاصی قرار داشته و امام علیه السلام توصیه های مؤکدی در این زمینه ارائه نموده و در سیره عملی خود نیز جایگاه خاصی برای آن قائل بوده‌اند. همچنین سیره امام رضا علیه السلام علاوه بر پوشش دادن انواع حمایت اجتماعی(ابزاری، هیجانی و اطلاعاتی) نوع دیگری از حمایت اجتماعی تحت عنوان حمایت معنوی را نیز شامل گردیده و نیز به مباحثی در زمینه حفظ کرامت انسانی در فرایند حمایت اجتماعی، وظیفه دریافت کننده حمایت اجتماعی و ضرورت آموزش حمایت اجتماعی به کودکان نیز پرداخته اند. بر همین اساس و با توجه به نقش حیاتی حمایت اجتماعی در مقابله با وضعیت های فشارزا  به ویژه حمایت از اقشار آسیب پذیر- می توان از آموزه های گرانقدر امام رضا علیه السلام در تبیین جایگاه حمایت اجتماعی و گسترش آن در جامعه به عنوان راهبرد مقابله با فقر و پیشگیری از آسیب‌های آن استفاده نمود.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Investigating the role of social support in combating poverty in Razavi teachings

نویسنده English

Marziye Sharifi
PhD in Family Counseling, Assistant Professor at University of Quranic and Atrat Studies, Faculty of Educational Sciences and Islamic Psychology, Isfahan. Iran.
چکیده English

Considering the important role that social support has in the well-being of individuals and combating poverty in the society, in this study, using the descriptive –analytical method, the role of social support in the health and well-being of individuals, and especially combating poverty, is reviewed, and then the life of the Imam Reza in this area has been studied. The finding show that the subject of social support had a significant place in Razavi teachings and includes all types of social support (instrumental, emotional, informational, and spiritual) and has addressed maintaining human dignity, the duty of the recipient of social support , and the quality of teaching social support to children. Based on the findings, it is suggested that the precious teachings of Imam Reza be used in explaining the placement of social support in developing practical programs in combating poverty .

کلیدواژه‌ها English

social support
combating poverty
Razavi teachings

 قرآن کریم
1. ابراهیمی، امرالله؛ اسدالهی، قربانعلی؛ موسوی، سید غفور، «بررسی رابطه صله رحم با اختلالات افسردگی»، طب و تزکیه، شماره 44، 1382ش.
2. ابن بابویه، شیخ صدوق محمد بن علی، صفات الشیعه، ترجمه و تحقیق: راشدی، لطیف، قم، مسجد مقدس جمکران، 1388ش.
3. _____، علل الشرایع و الاحکام، ترجمه ذهنی تهرانی، محمد جواد، قم، انتشارات مؤمنین، 1380ش.
4. _____، مصادقه الاخوان، تهران، کتابخانه شمس، 1402ق.
5. _____، الخصال، تصحیح و تعلیق: غفاری، علی اکبر، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1378ق.
6. _____، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، قم، انتشارات شریف رضی، 1364ش.
7. _____، عیون اخبارالرضا علیه السلام، تهران، انتشارات جهان، 1372ق.
8. _____، معانی الاخبار، قم، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1377ق.
9. _____، من لایحضره الفقیه، تصحیح و تحقیق، غفاری، علی اکبر، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1413ق.
10. ابن شعبه حرانی، حسن بن علی، تحف العقول عن آل الرسول صلی الله علیهم، تصحیح و تعلیق: غفاری، علی اکبر، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1404 ق.
11. ابوالحسین، ورام بن ابی فراس، مجموعه ورام: آداب و اخلاق اسلام (تنبیه الخواطر و نزهه النواظر)، ترجمه: عطایی، محمدرضا، مشهد، بنیاد پژوهش های اسلامی، 1369ش.
12. حرعاملی، محمد بن حسن، تفصیل وسایل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعه، مؤسسه آل البیت علیهم السلام، 1414ق.
13. حلوانی، ابوعبدالله حسین بن محمد، نزهه الناظر، تهران، موسسه علمی فرهنگی دارالحدیث، 1383ش. 
14. دیلمی، حسن بن محمد، ارشاد القلوب، قم، الشریف الرضی، 1412ق.
15. ریاحی، محمد اسماعیل؛ علی وردی نیا، اکبر؛ پورحسین، سیده زینب، «بررسی رابطه بین حمایت اجتماعی و سلامت روان»، رفاه اجتماعی، دوره 10، شماره 39، 1389ش.
16. شرف الدین، سید حسین، «جایگاه صله رحم در سبک زندگی دینی»، پژوهش نامه اخلاق، دوره 8، شماره 27، 1394ش.
17. شرفی، محمدرضا، مهارت های زندگی در سیره رضوی، مشهد، انتشارات آستان قدس رضوی، 1391ش.
18. شفیعی قهفرخی، فرخ، «حمایت اجتماعی و بهداشت روانی»، بهداشت جهان، دوره هشتم، شماره اول، 1373ش.
19. صالحی نجف آبادی، عبدالله، چهل داستان و چهل حدیث از امام رضا علیه السلام، قم، مهدی یار، 1387ش.
20. صفار، محمد بن الحسن، بصائر الدرجات الکبری فی فضایل آل محمد علیهم السلام، تحقیق: سید حسین معلم، محمد، قم، المکتبه الحیدریه، 1381ش.
21. طباطبایی، محمد جواد، روابط اجتماعی در اسلام، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1382ش.
22. عطاردی، عزیزالله، مسند الامام الرضا علیه السلام، مشهد، انتشارات آستان قدس رضوی، 1406ق.
23. علی بن موسی الرضا علیه السلام، فقه الرضا علیه السلام، تصحیح: مؤسسه آل البیت علیهم السلام، قم، مؤسسه آل البیت علیهم السلام، 1406ق.
24. علی پور، احمد، «ارتباط حمایت اجتماعی با شاخص های ایمنی بدن در افراد سالم: بررسی مدل تأثیرکلی»، مجله روانپزشکی و روان‌شناسی بالینی ایران (اندیشه و رفتار)، دوره 2، شماره 12، 1385ش.
25. غباری بناب، باقر؛ فقیهی، علی نقی؛ قاسمی پور، یدالله، «آثار صله رحم از دیدگاه اسلام و روان شناسی و کاربردهای تربیتی آن»، دو فصلنامه تربیت اسلامی، دوره 3، شماره 5، 1386ش.
26. فقیهی، علی نقی؛ سبحانی نژاد، مهدی؛ نجفی، حسن، «مبانی پرورش صله رحم و نقش آن در سبک زندگی اسلامی»، پژوهش نامه اخلاق، دوره 6، شماره 22، 1392ش.
27. قدسی، علی محمد، بررسی جامعه شناختی رابطه بین حمایت اجتماعی و افسردگی، پایان نامه دکتری رشته جامعه شناسی، دانشگاه تربیت مدرس تهران، 1382ش.
28. قربانی، مهدی، هزار و یک حدیث رضوی مشتمل بر احادیث وارده از امام هشتم علیه السلام، مشهد، قاف مشهد الرضا علیه السلام، 1387ش.
29. قطب الدین راوندی، سعید بن هبه الله، الخرائج و الجرائح، تصحیح: مؤسسه الامام المهدی علیه السلام، قم، مؤسسه امام مهدی(عج)، 1409ق.
30. کتابچی، محسن، آیین زندگی از دیدگاه امام رضا علیه السلام، تهران، نشر الف، 1387ش.
31. کشی، محمدبن عمر، رجال کشی، تهران، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1382ش.
32. کلینی، محمدبن یعقوب، الکافی، تصحیح و تعلیق: غفاری، علی اکبر، چهارم، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1375ش.
33. مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، تحقیق: بهبودی، محمدباقر، دوم، بیروت، مؤسسه الوفاء، 1403ق.
34. _____، مشکات الانوار، قم، مسجد مقدس صاحب الزمان(جمکران)، 1379ش.
35. موسوی اصل، سید مهدی، «فقر و بهداشت روانی از دیدگاه دین و روانشناسی»، روان‌شناسی و دین، شماره 4، 1387ش.
36. نوری، حسین بن محمدتقی، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، قم، موسسه آل البیت علیهم السلام، 1366ش.
37. همتی، الهام؛ مهدوی، محمد صادق؛ بقایی سرابی، علی، «تأثیر حمایت اجتماعی بر سلامت اجتماعی زنان سرپرست خانوار رودهن»، فصلنامه پژوهش اجتماعی، دوره 6، شماره 18، 1392ش.

1. Abrar, N. and A.M. Ghouri, Dual earners and balance in their family and work life: Findings from Pakistan. Eur. J. Soc. Sci., 17, 28-402, 2010.
2. Barrera Jr, M. and C. Garrison-Jones, Family and peer social support as specific correlates of adolescent depressive symptoms. J. Abnormal Child Psychol., 20, 1-16, 1992. 
3. Breitkreuz, R. S, Engendering Citizenship? A Critical Feminist Analysis of Welfare-toWork Policies and the Employment Experiences of Lone Mothers. Journal of Sociology and Social Welfare XXXII(2), 147–165, 2005.
4. Cattell ,V, Poor people, poor places, and poor health: the mediating role of social networks and social capital. Soc Sci Med, 52(10), 1501–1516, 2001.
5. Cohen, S., Social relationships and health. Am.Psychol., 59, 676-680, 2004.
6. Collins, S. M, Attachment, social support and loneliness in later life. PhD dissertation, Iowa State University, 2003.
7. Dohan ,D, The price of poverty: money, work and culture in the Mexican-American arrio. Berkeley: University of California Press, 2003.
8. Engel, L. C., Rutowski, L., & Rutowski, D, Global mobility and rising inequality: A cross-national study of immigration, poverty, and social cohesion. Peabody Journal of Education, 89(1), 123–140, 2014.
9. Graham, L, Seniors and poverty: Why women are at greater risk. Factivist,5–7, 2012.
10. Hogan, B.E., W. Linden and B. Najarian, Social support interventions: Do they work? Clin. Psychol. Rev., 22, 381-440, 2002.
11. Jain, A. , Com, M, The mandatory CSR in India: A boon or bane. Ind. J. Applied Res., 4, 301-304, 2014.
12. Landman-Peters, Karlien M.C. et al., Gender differences in the relation between social support, problems in parent-offspring communication, and depression and anxiety, Social Sciences &Medicine, 60, pp 2549-59, 2005.
13. Liao, H., Li, S., Han, D, Associations between social support and poverty among older adults. BMC Geriatrics, 23,1-13, 2023.
14. Murphy, G.C., M.A. O’Hare and L. Wallis, The relationships among different types of social support accessed by traumatic spinal cord injury survivors. Int. J. Disability Manage., 5, 59-66, 2010.
15. Newman ,K, Chutes and ladders: navigating the low-wage labor market. New York: Russell Sage, 2006.
16. Norcia, M. Rissotto, A, Social perception and attribution of causality for poverty: Which is the influence of thinking to myself or to others.Proceedings of the 2nd International Conference on Applied Social Science (ASS’ 12), Information Engineering Research Institute, Newark, 2012.
17. Norcia, M., A. Castellani and A. Rissotto, The process of causal attribution of poverty: Preliminary results of a survey in Italy. OIDA Int. J. Sustainable Dev., 1, 85-97, 2010.
18. Offer, S, The burden of reciprocity: Processes of exclusion and withdrawal from personal networks among low-income families. Current Sociology, 60, 788–805, 2012.
19. Powers, R. S., Livermore, M. M., & Davis, B. C, The complex lives of disconnected welfare leavers: Examining barriers, social support and informal employment. Journal of Poverty, 17(4), 394–413, 2013.
20. Rhodes, J.E, Family, Friends and Community:The Role of Social Support in Promoting Health. In:Clinical Handbook of Health Psychology: A Practical Guide to Effective Interventions, Camic, P.M. and S.J. Knight (Eds.), Hogrefe and Huber Publishers, ISBN-10: 0889372608, 2004.
21. Sarafino, Edward. P, ealth Psychology, Third Edition, NewYork, John Wiley & Sons. Drentea, Patricia et al., (2006). Predictors of Improvement in Social Support.Social Sciences & Medicine, 63, 957- 67.
22. Shumaker, S.A. & Brownell, A.(1984). Toward a theory of social support: Closing conceptual gaps. J. Soc , 40, 11-36, 1998.
23. Silva, L., Feitosa, M., Nepomuceno, B., Social Support as a Way of Coping with Poverty.in silva, l. Psychosocial Implications of Poverty,123-135, 2019.
24. Sundquist ,K., Theobald, H., Yang ,M., et al, Neighborhood violent crime and unemployment increase the risk of coronary heart disease: a multilevel study in an urban setting. Soc Sci Med, 62(8), 2061–2071, 2006.
25. Taylor, R. J., Chatters, L. M., Woodward, A. T., & Brown, E, Racial and ethnic differences in extended family, friendship, fictive kin and congregational informal support networks. Family Relations, 62(4), 609–624, 2013.
26. Wacquantو L, Urban outcasts: a comparative sociology of advanced marginality .Cambridge: Polity, 2007.
 

  • تاریخ دریافت 29 آبان 1402
  • تاریخ بازنگری 13 آذر 1402
  • تاریخ پذیرش 22 آذر 1402
  • تاریخ اولین انتشار 01 اسفند 1402
  • تاریخ انتشار 01 اسفند 1402