امام رضا علیه السلام و علوم روز

امام رضا علیه السلام و علوم روز

بررسی ابعاد هنری و مفهومی شعر رضوی در عصر صفوی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه کاشان، ایران
چکیده
«شعر رضوی در عصر صفوی» عنوان پژوهشی است که به بررسی سیمای امام ‌‌رضا علیه‌السلام و مضامین گوناگون شعر رضوی در دیوان هشت تن از مهم ترین شاعران دورۀ صفوی از جمله اهلی شیرازی(ف.942ه.ق)، نظیری(ف.1021ه.ق)، شیخ بهایی(ف. 953ه.ق)، محتشم کاشانی(ف. 996ه.ق)، شفایی اصفهانی(ف. 1038ه.ق)، طالب آملی(ف. 1036ه.ق)، حزین لاهیجی(ف. 1103ه.ق) و صائب تبریزی(ف. 1016ه.ق) می پردازد. در این مقاله، پس از معرفی نمونه هایی از ستایش حضرت رضا علیه السلام در اشعار این شاعران، به برخی ویژگی های مضامین آنها پرداخته می شود. سیمای امام رضا علیه السلام، حرم مطهر، ملک خراسان، حاجات و خواسته ها از امام رضا علیه السلام، علم و دانش امام، بخشش و کرامت، محبت و مهربانی، عدالت و ظلم ستیزی، امامت و ولایت، القاب و اوصاف، خانواده، شفاعت، توسل و زیارت ایشان از جمله موضوعات فراوان و مورد توجه در اشعار شعرا و ادیبان این دوره تلقی می شود که به گونه ای بیانگر نگاه غالب در جامعه آن روزگار نیز می باشد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Razavi's poetry in the Safavid era

نویسنده English

Maryam Jafarzadeh
PhD student of Persian language and literature, Faculty of Literature and Humanities, Kashan University, Iran
چکیده English

Ali bin Musa al-Reza (a.s.) is one of the famous personalities of Persian language poets. So that Razavi's poetry is one of the independent subjects of Valai literature. The present article entitled "Razavi's poetry in the Safavid era" examines the themes of Razavi's poetry in the divan of eight of the most important poets of the Safavid period, including: Ahli Shirazi (942 AH), Naziri (1021 AH), Sheikh Bahai ( F. 953 AH), Mohtsham Kashani (f. 996 AH), Shafaei Esfahani (f. 1038 AH), Taleb Ameli (f. 1036 AH), Hazin Lahiji (f. 1103 AH), Saeb Tabrizi (F. 1016 AH), it is paid. Razavi's themes in several axes of Imam Reza (a.s.) and his characteristics, including titles and descriptions, Imam's knowledge, Imam's quality and Imam's justice; Also, the position of imamate, tuli, intercession, tavasl, martyrdom, Khorasan and shrine of Imam (peace be upon him) are mentioned. What was obtained from this summary shows the breadth and diversity of Razavi's themes in the poetry of Safavid era poets.

کلیدواژه‌ها English

Safavid era
Razavi's poetry
Imam Reza (A.S.)
 
قرآن کریم.
1. ابن شهر آشوب، محمد بن على‏، المناقب، قم، علامه، 1379ش.
2. اهلی شیرازی، کلیات اشعار مولانا اهلی شیرازی؛ به کوشش: حامد ربانی، بی جا، انتشارات کتابخانه سنایی، 1344ش.
3. حزین لاهیجی،  دیوان حزین لاهیجی، با تصحیح: بیژن ترقی، بی جا، انتشارات کتابفروشی خیام، 1350ش.
4. زرین‌کوب، عبدالحسین، از گذشتۀ ادبی ایران، چاپ دوم، تهران، انتشارات سخن، 1383ش.
5. شفایی اصفهانی، دیوان حکیم شفایی اصفهانی، به کوشش: لطفعلی بنان، بی جا، اداره کل ارشاد اسلامی آذربایجان شرقی، 1362ش.
6. شهیدی، سیّد جعفر، ستایش و سوگ امام رضا علیه السلام در شـعر، مشهد، برگرفته از مجموعه آثار دوّمین کنگرة جهانی حضرت رضا علیه السلام، 1365ش.
7. شیخ بهایی، کلیات اشعار و آثار فارسی شیخ بهایی، به کوشش سعید نفیسی، چاپ سوم، تهران: نشر چکامه، بی تا.
8. صائب تبریزی، محمدعلی، دیوان، تصحیح محمّد قهرمان، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1365ش.
9. صدوق ابن بابویه قمی، محمدبن علی، عیون اخبار الرضا علیه السلام، تصحیح شیخ حسین الاعلمی، مکتبه الشیعه، 1404ق.
9. -------------، ترجمه عیون اخبار الرضا علیه السلام، به قلم محمدتقی اصفهانی نجفی، ترجمۀ علی اصغر غفاری و حمیدرضا مستفید، تهران، انتشارات علمیه اسلامیه، 1372ش.
10. طالب آملی، کلیات اشعار ملک الشعرا طالب آملی، به اهتمام: شهاب طاهری، بی جا، انتشارات کتابخانه سنایی، بی تا.
11. طباطبایی، سیدمحمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، چاپ پنجم، قم، دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین قم،  1417ق.
12. طبرسی، فضل بن حسن، اعلام الوری باعلام الهدی؛ تهران، مکتبه العلمیه الاسلامیه، 1388ش.
13. طبری، محمد بن جریر، تفسیر الطبری جامع البیان عن تأویل آیه القرآن، مصر: دارالمعارف، بی تا.
14. عمادزاده اصفهانی، عماد الدین حسین، زندگانی حضرت امام علی بن موسی الرضا علیه السلام، بی جا، انتشارات گنجینه و نشر محمد، 1361ش.
15. فلاح، ابراهیم، سیمای امام رضا علیه السلام در اشعار شعرای شیعی معاصرش، دانشنامه، دورۀ 4، صص71-82، 1390ش.
16. مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، صحیح: محمد باقر بهبودی. تهران: المکتبه الاسلامیه، 1389ش.
17. محتشم کاشانی، دیوان محتشم کاشانی، به کوشش: مهر علی گرگانی، بی جا، انتشارات کتابفروشی محمودی، بی تا.
18. نظیری نیشابوری، دیوان نظیری نیشابوری، تصحیح: محمد رضا طاهری، تهران: انتشارات رهام، 1379ش.
19. همایی، جلال الدین، صناعات ادبی، بی جا، مؤسسۀ مطبوعاتی علمی، بی تا.
20. هادی، روح‌اله، سیمای امام رضا علیه السلام در شعر پارسی از سنایی تا جامی، بهار ادب، سال دوم،  ش2، صص 155-170، 1388ش.
21. یلمه‌ها، حمیدرضا و مهدیه ولی محمدآبادی، بررسی تطبیقی مدایح رضوی در شعر عربی و فارسی از ابتدا تا پایان قرن دهم، کاوش نامه ادبیات تطبیقی. 5(20)، صص 103-121، 1394ش.

پایگاه ها و نرم افزار ها
پایگاه اطلاع رسانی حوزه.
نرم افزار جامع التفاسیرنور (نسخه4)، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی نور.
نرم افزار جامع الاحادیث (نسخه3)، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی نور.
نرم افزار کتابخانه تخصصی امام رضا علیه السلام (نسخه2)، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی نور.
 

  • تاریخ دریافت 27 مهر 1402
  • تاریخ بازنگری 20 آبان 1402
  • تاریخ پذیرش 11 آذر 1402
  • تاریخ اولین انتشار 01 اسفند 1402
  • تاریخ انتشار 01 اسفند 1402