تحلیل مضمونی مؤلفه های اقتصادی در شبکه روایات امام رضا علیه السلام

قطبی, ثریا; باغانی, فاطمه

doi:10.22034/ijs.2024.196149

تحلیل مضمونی مؤلفه های اقتصادی در شبکه روایات امام رضا علیه السلام

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

ثریا قطبی ¹

فاطمه باغانی ²

¹ دکترای تخصصی الهیات و دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه شاهد، تهران، ایران.

² دانش‌آموخته کارشناسی ارشد رشته علوم قرآن و حدیث، دانشگاه شاهد، تهران، ایران.

10.22034/ijs.2024.196149

چکیده

اقتصاد به عنوان یکی از ابعاد زندگی اجتماعی، نقش مهمی در جامعه و تمامی جوانب زندگی انسان‌ ایفا می‌کند. مؤلفه‌های اقتصادی در برگیرنده عناصری است که در تحلیل و توصیف ساختار و عملکرد اقتصادی نقش مهمی دارد و رفتار و تعاملات انسانی را در مورد تولید، توزیع و مصرف منابع مورد توجه قرار میدهد. هدف از پژوهش حاضر تحلیل مولفه های اقتصادی در روایات امام رضا علیه السلام و میزان توجه به آن است. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی از نوع تحلیل محتوا انجام شده است. یافته‌های تحقیق نشان داد که تعهدات مالی، مصرف، اصول اقتصادی، کار، کسب درآمد و تجارت از مهمترین مؤلفه‌های اقتصادی در روایات امام رضا علیه السلام است. تعهدات مالی با 98 مضمون روایت و 49 درصد فراوانی و کسب درآمد با 4 مورد و 2 درصد فراوانی، به ترتیب بیشترین و کمترین میزان فراوانی را به خود اختصاص داده است. شناخت مولفه های اقتصادی در روایات امام رضا علیه السلام می‌تواند به درک بهتری از روند‌ها و چالش‌های اقتصادی کمک کند و بستری را برای اتخاذ تصمیمات بهینه و بهبود عملکرد اقتصادی بر اساس آموزه های رضوی فراهم کند.

کلیدواژه‌ها

روایات شیعه

امام رضا علیه السلام

عناصر اقتصادی

کسب و کار

درآمد

مصرف

موضوعات

امام رضا علیه السلام و اقتصاد

عنوان مقاله English

Thematic analysis of economic components in the network of narrations of Imam Reza (peace be upon him).

نویسندگان English

Soraya Ghotbi ¹

Fatemeh Baghani ²

¹ PhD in Theology and Associate Professor of the Department of Quran and Hadith Sciences, Shahid University, Tehran, Iran.

² Master's student in the field of Qur'anic and Hadith Sciences, Shahid University, Tehran, Iran.

چکیده English

Economy, as one of the aspects of social life, plays an important role in society and all aspects of human life. Economic components include elements that play an important role in the analysis and description of economic structure and performance and pay attention to human behavior and interactions regarding the production, distribution and consumption of resources. The purpose of the present research is to analyze the economic components in the narrations of Imam Reza (peace be upon him) and the amount of attention paid to it.The current research was done with a descriptive-analytical method of content analysis. The findings of the research showed that financial commitments, consumption, economic principles, work, earning and trade are among the most important economic components in the narrations of Imam Reza (peace be upon him). Financial obligations with 98 narrative themes and 49% frequency and earning money with 4 items and 2% frequency have the highest and lowest frequency, respectively. Knowing the economic components in the narrations of Imam Reza (peace be upon him) can help to better understand economic trends and challenges and provide a platform for making optimal decisions and improving economic performance based on Razavi's teachings.

کلیدواژه‌ها English

Shia traditions

Imam Reza

peace be upon him

economic elements

business

income

consumption

1. احمدی، محمدرضا، تأملی در مفهوم، مبانی و اقسام تعهد، پژوهش حقوق و سیاست، سال یازدهم، شماره 26، صص 7-42، 1388ش.
2. بنایی، علی؛ کارکردهای مقاومت در حوزة اقتصاد از منظر قرآن و روایات، پژوهشنامه معارف قرآنی، شماره 47، صص 234- 258، 1400 ش.
3. خلیلیان اشکذری، محمدجواد، اصول اقتصادی قانون اساسی با نگاهی به «توسعه پایدار»، مجله معرفت، شماره 41، صص33-46، 1380ش.
4. جلوداری، حسین؛ نجاری، عبدالله، اقتصاد درون‌زایی از منظر آیات و روایات اسلامی و تأثیرات آن بر کشور(مطالعه موردی: کشور جمهوری اسلامی ایران)، نشریه اقتصاد و بانکداری اسلامی، دوره 8، شماره 26، صص97-129 ، 1398ش.
5. جوادی آملی، عبدالله، مفاتیح الحیاه، تحقیق: محمدحسین فلاح زاده، یدالله مقدسی و همکاران، قم، اسرا، 1391ش.
6. حسینی زیدی، سید ابوالقاسم؛ عبادی، مهدی، مؤلفه‌های اقتصاد مقاومتی در منظومه احادیث امام رضا علیه‌السّلام، فصلنامه علمی امام رضا علیه السلام و علوم روز، دوره1، شماره1، صص 51-66، 1402ش.
7. رضایی آدریانی، مجتبی، پژوهشی در روایات اقتصادی حکومت امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف، پژوهش های مهدوی، شماره 23، صص 39 تا .70، 1396ش.
8. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، ترجمه و تحقیق مفردات الفاظ قرآن‌، مترجم و مصحح: غلامرضا خسروی حسینى، تهران، مرتضوی‌، بی تا.
9. طبرسی، فضل بن حسن بن فضل، مجمع‌البیان فی تفسیر القرآن، بیروت،دارالمعرفه، 1408ق.
10. طبری، ابوجعفر محمد بن جریر، جامع البیان فی تفسیر القرآن، بیروت، دارالمعرفه، 1412ق.
11. عبده، محمد، رضا، محمد رشید، تفسیر القرآن الحکیم الشهیر بتفسیر المنار، لبنان، دار المعرفة، 1414ق.
12. عطاردی خبوشانى، عزیزالله، مسند الامام الرضا علیه السلام، مشهد، المؤتمر العالمی الامام الرضا علیه السلام، مؤسسة طبع ونشر آستان قدس رضوی، 1406ق.
13. غفورزاده آرانی، حسین؛ خادم علیزاده امیر؛ عیسوی، محمود؛ خاندوزی، سیداحسان، بررسی اصول و سنت های اقتصادی در قرآن و روایات، نشریه مطالعات اقتصاد اسلامی، دوره 12، شماره1، ص 117- 154، 1399ش.
14. قربانی‌مقدم، محمد، مولفه‌های تشکیل دهنده اقتصاد مقاومتی از منظر آیات و روایات، مجله : فرهنگ و دانش پدافند غیر عامل ، شماره 2 ، صص ‌9-11، 1395 ش.
15. کاویانی، محمد، سبک زندگی اسلامی و ابزار سنجش آن، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، 1391ش.
16. قائدی، محمدرضا، گلشنی، علیرضا، روش تحلیل محتوا، از کمی گرایی تا کیفی گرایی، مجله ی روش ها و مدل های روان شناختی، دوره7، شماره23، ص57-82، 1395ش.
17. محمدی جامکانی، اعظم ؛ استخراج الگوی بهینه تعاملات اقتصادی در اقتصاد مقاومتی مبتنی بر قرآن و روایات، همایش : الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، دوره5، صص 1528 -1548، 1395 ش.