امام رضا علیه السلام و علوم روز

امام رضا علیه السلام و علوم روز

چشم اندازی بر جایگاه عدالت در تحقق حکمرانی مطلوب با رویکردی بر آموزه های رضوی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 سطح چهار علوم و معارف قرآن، جامعه الزهرا سلام الله علیها، قم، ایران.
2 دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه مفید، قم، ایران.
چکیده
به‌تازگی مفهوم «حکمرانی مطلوب» به‌گونه‌ای فزاینده در ادبیات توسعه، مورد استفاده قرار گرفته است. نظریه‌ی حکمرانی مطلوب که با ویژگی‌های مختلفی از جمله عدالت تعریف می‌شود، الگویی برای توسعه پایدار انسانی به شمار می‌رود.از سویی دیگر یکى از ویژگی هاى امامان معصوم علیهم السلام، عدالت به ‌ویژه عدالت اجتماعى است؛ چرا که اگر ایشان از این ویژگى برخوردار نباشند، نمى‏ توانند به وظایف خویش عمل نمایند. این نوشتار می کوشد به روش توصیفی و تحلیلی و با استفاده از داده‌های کتابخانه‌ای و با توجه به روایات منقول از امام رضا علیه السلام ضرورت، راه کشف، آثار و ابعاد عدالت امام با تأکید بر عدالت اجتماعى را بیان و تفاوت آن را با دیدگاه ‏هاى کلامى غیر شیعه روشن نماید. توجه به روایات امام رضا علیه السلام از این جهت حائز اهمیت است که در زمان ایشان، مسائل اساسى اسلام بیشتر مورد گفت‏ وگو قرار مى ‏گرفت. همچنین ایشان به‌حسب ظاهر مدتى منصب «ولیعهدى» داشته که این دو عامل، زمینه را براى گفت‏ وگو درباره عدالت اجتماعى امام فراهم ساخته است. یافته‌ها حاکی از آن است عدالتی که به‌ عنوان یکی از مؤلفـه ‌های حکمرانی مطلوب از منظر نظام بین‌الملل مطرح است، در قرآن کریم، سخنان امام رضا علیه السلام و گزارش‌های تاریخی معطوف به زمان منصب «ولیعهدی» آن حضرت به شکلی صریح، قابل ‌ردیابی است. از این رهگذر با بررسی مؤلفه یاد شده در سیره اجتماعی آن حضرت و همچنین زمان تصدی منصب «ولایتعهدی» آن امام همام درخواهیم یافت که امام رضا علیه السلام نه ‌تنها در مقام نظر معتقد به حکمرانی مطلوب بوده‌اند، بلکه در عمل نیز همواره خود را متعهد به آن می‌دانستند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

A perspective on the place of justice and good governance with an approach to Razavi's teachings

نویسندگان English

fatemeh soltan mohammadi 1
hossein soltan mohammadi 2
1 Level 4 of Quranic Sciences and Education, Al-Zahra Community, Qom, Iran.
2 PhD in Jurisprudence and Fundamentals of Islamic Law, Mofid University, Qom, Iran.
چکیده English

Recently, the concept of "optimal governance" has been increasingly used in development literature. The theory of optimal governance, which is defined by various features, including justice, is considered a model for sustainable human development.On the other hand, one of the characteristics of the infallible imams, peace be upon them, is justice, especially social justice; Because if they do not have this feature, they cannot fulfill their duties. This article tries to explain the necessity, way of discovery, works and dimensions of Imam's justice with emphasis on social justice and its difference with the view Explain non-Shia words. Paying attention to the narrations of Imam Reza (peace be upon him) is important because during his time, the basic issues of Islam were discussed more. Also, according to the appearance, he has held the position of "crown prince" for some time, and these two factors have provided the basis for a discussion about the Imam's social justice. The findings indicate that justice, which is one of the desirable components of governance from the point of view of the international system, can be clearly traced in the Holy Quran, the words of Imam Reza, peace be upon him, and historical reports related to the time of his "crown" position. From this point of view, by examining the mentioned component in the social life of that Imam as well as the time when he held the position of Imam Hammam, we will find that Imam Reza, peace be upon him, not only believed in good governance in his opinion, but also committed himself to it in practice. they knew.

کلیدواژه‌ها English

Holy Quran
Imam Reza (peace be upon him)
desirable governance
justice
imamate
people
ابن ‏فارس، احمد، معجم مقاییس‏اللغة، بیروت، مکتب الاعلام‏ الاسلامى، 1404ق.
اربلى، على ‏بن عیسى، کشف ‏الغمة، بیروت، دارالاضواء، بى ‏تا.امینى، عبدالحسین، الغدیر، ط. الرابعة، بیروت، دارالکتب العربى، 1397ق.
ایجى، عضدالدین، المواقف، بیروت، دارالجیل، 1417ق.
بلخى رومى، جلال ‏الدین محمد، مثنوى معنوى، تهران، آبیار، 1378ش.
تفتازانى، سعدالدین، شرح ‏المقاصد، قم، شریف رضى، 1409ق.
جرجانى، على ‏بن محمد، شرح ‏المواقف، مصر، مطبعة السعادة، 1325ق.
جوهرى، اسماعیل‏ بن حمّاد، الصحاح تاج ‏اللغة و صحاح ‏العربیة، ط، الرابعة، بیروت، دارالعلم للملایین، 1407ق.
حلّى، حسن‏بن یوسف، کشف‏المراد فى شرح تجریدالاعتقاد، تحقیق حسن حسن‏زاده آملى، ط. السابعة، قم، مؤسسة النشرالاسلامى، 1417ق.
دهخدا، على ‏اکبر، لغت‏نامه، تهران، دانشگاه تهران، بى ‏تا.راغب اصفهانى، حسین ‏بن محمّد، المفردات فى غریب ‏القرآن، ط. الثانیة، بى ‏جا، دفتر نشر کتاب، 1404ق.
راوندى، قطب‏ الدین، الخرائج و الجرائح، قم، موسسه ‏الامام المهدى، 1409ق.
قدمی، مصطفی و دیگران، «بررسی عملکرد شهرداری در چهارچوب حکمرانی خوب شهرداری»، فصلنامه مدیریت شهری، بهار و تابستان 1391ش.
سبحانى، جعفر، الالهیات على هدى الکتاب و السّنة و العقل، ط. الثالثة، قم، المرکز العالمى للدراسات الاسلامیة، 1412ق.
صدوق، محمّدبن على، تمام‏الدین و کمال‏النعمة، قم، موسسة النشرالاسلامى، 1363ش.
ــــــــــــــــــــ، عیون اخبارالرضا علیه‏ السلام، بیروت، موسسة الاعلمى للمطبوعات، 1404ق.
طباطبائى، سید محمّدحسین، المیزان، قم، موسسة النشرالاسلامى، بى ‏تا.
طبرسى، فضل‏ بن حسن، مجمع ‏البیان، ط. الثالثة، تهران، ناصر خسرو، 1372.
طوسى، محمّد بن حسن، الامالى، قم، دارالثقافة للطباعة و النشر و التوزیع، 1414ق.
کلینى، محمّدبن یعقوب، الکافى، ط. الخامسة، تهران، دارالکتب الاسلامیة، 1363ش.
لاهیجى، عبدالرزاق، گوهر مراد، تهران، کتابفروشى اسلامیه، بى ‏تا.
مرعشى نجفى، سید شهاب‏ الدین، شرح احقاق الحق، قم، منشورات مکتبة آیه ‏اللّه العظمى المرعشى النجفى، 1405ق.
مصباح، محمّدتقى، آموزش عقاید، تهران، سازمان تبلیغات اسلامى، 1373ش.
مصطفوى، حسن، التحقیق فى کلمات القرآن‏ الکریم، تهران، بنگاه نشر و ترجمه کتاب، 1360ش.
مظفر، محمّدرضا، عقاید الامامیة، قم، انصاریان، بى ‏تا.
میلانى سید على، الامامة فى اهم الکتب‏ الکلامیة، قم، منشورات الشریف الرضى، 1372ش.
میدری، احمد، حکمرانی خوب بنیان توسعه، تهران، مرکز پژوهش های مجلس. بیجا، بینا، 1383ش.
ــــــــــــــــــــ، «مقدمه ای بر نظریه حکمرانی خوب»، فصلنامه رفاه اجتماعی، دوره 6، شماره 22، 261-287، 1385ش.ــــــــــــــــــــ،
«تغییر در سیاست های بانک جهانی و پیدایش نظریه حکمرانی خوب»، فصلنامه مفید، دوره 1، شماره 42، 1383ش.
نراقى، احمد بن محمدمهدی، معراج السعادة، چ پنجم، تهران، هجرت، 1377ش.ــــــــــــــــــــ،
مستندالشیعة، بیروت، موسسة آل البیت لاحیاء التراث، 1419ق.
نقیبی مفرد، حسام، حکمرانی مطلوب در پرتو جهانی شدن حقوق بشر، چاپ اول، تهران، موسسه مطالعات و پژوهش های حقوقی شهر دانش، 1389ش.

  • تاریخ دریافت 15 فروردین 1403
  • تاریخ بازنگری 26 فروردین 1403
  • تاریخ پذیرش 27 اردیبهشت 1403
  • تاریخ اولین انتشار 23 خرداد 1403
  • تاریخ انتشار 01 شهریور 1403