امام رضا علیه السلام و علوم روز

امام رضا علیه السلام و علوم روز

تحلیل شأن درمانگری ائمه علیهم السلام با تأکید بر سیره و تعالیم رضوی(بر پایه باورهای کلامی امامیه بنیان‌گذاران مکتب بغداد)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دکترای فلسفه و کلام، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه قم، ایران.
2 کارشناسی ارشد مهندسی پزشکی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران.
چکیده
یکی از موضوعات مرتبط با امامت، شئون مختلف ایشان در ساحت هدایت بشر و یا غیر آن است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با اتکا به باورهای کلامی امامیه در مکتب بغداد، به بررسی صحت انتساب «شأن درمانگری» به ائمه علیهم السلام، به ویژه با محوریت سیره رضوی می‌پردازد. مکتب کلامی بغداد، به عنوان جریان عقل‌گرای امامیه در قرون دوم تا ششم هجری، با چهره‌های شاخصی مانند شیخ مفید و سید مرتضی، تعریف خاصی از «شأن امام» ارائه می‌دهد که عبارت است از کارویژه‌ای اختصاصی که مقام امامت آن را اقتضا می‌کند. در این چارچوب، شأن درمانگری به عنوان زیرمجموعه‌ای از شئون علمی امام مورد بحث قرار گرفته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که در میان متکلمان امامیه درباره دامنه علم امام و شمول آن بر علوم غیردینی مانند طبابت اختلاف نظر وجود دارد. از منظر متکلمان مکتب بغداد، عقل تنها آگاهی کامل امام از معارف دینی را برای تحقق هدف هدایتگری ضروری می‌داند و در مورد علوم غیرمرتبط مانند طبابت سکوت اختیار می‌کند؛ بنابراین، اثبات چنین علمی برای امام منوط به وجود روایات معتبر است. اگرچه در منابع نقلی، احادیث و رساله‌ای (مانند الرساله الذهبیه) به امام رضا علیه السلام نسبت داده شده اما از نگاه این مکتب، حتی در صورت پذیرش این روایات، درمانگری به عنوان یک «شأن» ذاتی و انحصاری امامت تلقی نمی‌گردد، چرا که انجام آن توسط دیگران ممکن است و وظیفه اصلی امام، هدایت معنوی مردم است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

An Analysis of the Therapeutic Role of the Imams (A.S.) with an Emphasis on the Conduct and Teachings of Imam Reza (A.S.)(Based on the Theological Doctrines of the Imāmī Founders of the Baghdad School)

نویسندگان English

fatemeh Raoofi Tabar 1
Motahareh Raoofi Tabar 2
1 Doctorate in Philosophy and Theology, Faculty of Theology and Islamic Studies, University of Qom, Iran.
2 Master of Biomedical Engineering, Shahed University, Tehran, Iran.
چکیده English

The aim of the present work is to assess the validity of the attribution of imams' healing dignity, especially in the biography of Hazrat Reza (a.s.), with a descriptive-analytical method based on the theological beliefs of Imamiyyah in the school of Baghdad. The Baghdad theological school is one of the intellectually oriented Imami schools of theology that was popular in Baghdad from the second to the sixth century. Sheikh Mofid and Syed Morteza are among the most important theological figures of this period, and a different view on the subject of Imam's knowledge is remembered from them. Based on this, dignity is a specific task that the position of Imamate requires.. One of the types of affairs is the Imam's scientific authority, and the dignity of Imams' therapy as a subset of scientific affairs needs to be investigated. From the point of view of the Baghdad theologians, the position of the intellect and narration is different when facing the imam's knowledge of techniques unrelated to religious teachings: the intellect admits that the presence of complete knowledge of religious teachings in the imam is necessary; But in relation to non-religious sciences and knowledge that do not have a direct relationship with the matter of guidance; It does not rule on necessity or refusal; Therefore, if an authentic narration mentions the existence of such knowledge in the Imam; This can be proven in Imam; But Sheikh Mufid admits that he has not come across such an authentic quote.

کلیدواژه‌ها English

Therapeutic Function of the Imam
Medical Hadiths
Tibb Reza Medicine of al-Rida
Islamic Medicine
Baghdad Theological School
قرآن کریم، (1389ش)، ترجمه مکارم شیرازی، ناصر، قم، انتشارات علی ابن ابی‌طالب علیه‌السلام. 
ابن بابویه، محمد بن محمد، (1413ق)، من لا یحضره الفقیه، بیروت، دارالأضواء.
ابن شهر آشوب، محمد بن علی،(1431ق)، معالم العلماء فی فهرست کتب الشیعه، مشهد، آل البیت علیهم‌السلام لإحیاء التراث.
ابن قیم الجوزیه، محمدبن ابی بکر، (1983م)، الطب النبوی، بیروت، دارالمکتبه الهلال.
بحرانی، ابن میثم، (1406ق)، قواعدالمرام فی علم الکلام، قم، مکتبه آیه الله المرعشی النجفی.
حلی، حسن بن یوسف، (1402ق)، رجال، قم، الشریف الرضی.
حلی، حسن بن یوسف، (1982م)، نهج الحق و کشف الصدق، بیروت، دارالکتاب اللبنانی.
خرازی، محسن، (1417ق). بدایه المعارف الالهیه فی شرح عقائد الامامیه، قم، موسسه النشر الاسلامی.
دیلمی، حسن بن محمد، (1408ق)، اعلام الدین فی صفات المومنین، قم، موسسه آل البیت علیهم‌السلام لإحیاء التراث.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد، (1412ق)، مفردات الفاظ قرآن، دمشق، دارالشامیه.
راوندی، قطب الدین، (1409ق)، الخرائج و الجرائح، قم، موسسه امام المهدی.
طباطبایی، سید محمد کاظم، (1391ش)، پژوهشی در اعتبار رساله ذهبیه، مجله علوم حدیث، (63)، 21-3.
طباطبایی، محمد حسین، (1388ش)، بدایه الحکمه، قم، بوستان کتاب.
طوسی، محمد بن حسن، (1406ق)، الاقتصاد فیما یتعلق بالاعتقاد، لبنان، دارالاضواء.
طوسی، محمدبن حسن،(1415ق)، رجال، قم، جماعه المدرسین.
طوسی، محمدبن حسن،(1417ق)، الفهرست، بی‌جا، نشر فقاهت.
عسکری، سید مرتضی، (1366ش)، طب الرضا و طب الصادق علیهماالسلام، تهران، انتشارات فواد.
علم الهدی، سید مرتضی، (1405ق)، الرسائل، تحقیق سید مهدی رجایی، قم، دارالقرآن مدرسه آیت الله گلپایگانی.
علم الهدی، سید مرتضی، (1410ق)، الشافی فی الامامة، تحقیق سید احمد حسینی، تهران، موسسةالصادق.
علم الهدی، سید مرتضی، (1411ق)، الذخیرة فی علم الکلام، تحقیق سید احمد حسینی، قم، موسسه نشر اسلامی.
علی بن موسی علیه‌السلام، (1402ق)، الرساله الذهبیه المعروفه بطب الرضا علیه‌السلام، قم، مطبعه الخیام.
فاریاب، محمد حسین،(1396ش)، بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه از شیخ مفید تا فاضل مقداد بر 22. قرآن و سنت، قم، انتشارات موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی(ره).
مجلسی، محمد باقر، (1403ق)، بحار الانوار، بیروت، موسسه الوفا.
مصباح یزدی، محمدتقی، (1385ش)، پیش‌فرض‌‎های طب اسلامی، تهران، همایش طب‌النبی صلی‌الله‌علیه‌و‌آله.
مصطفوی، حسن، (1367ش)، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد.
مطهری، مرتضی، (1390ش)، مجموعه آثار، تهران، انتشارات صدرا.
مغربی، نعمان بن محمد، (1385ش)، دعائم الاسلام، قم، موسسه آل البیت علیهم‌السلام لإحیاء التراث.
مفید، محمد بن محمد، (1413ق) د، المسائل العکبریه، قم،الموتمر العالمی لالفیه الشیخ المفید.
مفید، محمد بن محمد،(1413ق) ج، المسائل الجارودیة، قم، الموتمر العالمی لالفیه الشیخ المفید.
مفید، محمد بن محمد،(1413ق)، الف، الفصول المختارة، قم، الموتمر العالمی لالفیه الشیخ المفید.
مفید، محمد بن محمد،(1413ق)هـ، تصحیح الاعتقاد، قم، الموتمر العالمی لالفیه الشیخ المفید.
مفید، محمدبن محمد،(1413ق) ب، اوائل المقالات فی المذاهب و المختارات، قم، الموتمر العالمی لالفیه الشیخ المفید.
مکارم شیرازی، ناصر،(1397ش)، توضیح لازم درباره طب اسلامی، نشریه درس‌هایی از مکتب اسلام، ش685.
منتجب الدین رازی، علی بن عبدالله، (1366ش)، فهرست منتجب الدین، قم، کتابخانه عمومی آیت الله مرعشی. 
دوره 3، شماره 8
تابستان 1404
صفحه 34-61

  • تاریخ دریافت 15 فروردین 1404
  • تاریخ بازنگری 20 خرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 09 تیر 1404
  • تاریخ اولین انتشار 08 شهریور 1404
  • تاریخ انتشار 08 شهریور 1404