امام رضا علیه السلام و علوم روز

امام رضا علیه السلام و علوم روز

تجلی قرآن در سیره و رفتار امام رضا علیه‌السلام

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دکترای تخصصی تفسیر و علوم قرآن، جامعه المصطفی العالمیه(ص)، ایران.
چکیده
قرآن کریم منبع بنیادین معارف اسلامی است و ائمه معصومین علیهم‌السلام به‌عنوان مفسران حقیقی آن، می‌بایست تجسم عینی تعالیم وحیانی باشند. بااین‌حال چگونگی «تجلی عملی» قرآن در سیره امام رضا علیه‌السلام کمتر به‌صورت نظام‌مند تحلیل شده است. این پژوهش با رویکرد توصیفی-تحلیلی و باتکیه‌بر چارچوب نظری «تجسم عینی قرآن کریم در سیره معصوم علیه‌السلام» به تحلیل محتوای کیفی منابع روایی معتبر پرداخته و به این پرسش پاسخ می‌دهد که قرآن چگونه در ساحت‌های عبادی، اخلاقی و اجتماعی زندگی آن حضرت تبلوریافته است. یافته‌ها نشان می‌دهد سیره رضوی نظامی یکپارچه از سبک زندگی قرآنی است. در بُعد عبادی، التزام به نماز اول وقت، استمرار بر نماز شب و انس دائمی با تلاوتِ همراه با تدبّر، عبادت را به محور تنظیم‌کننده زندگی تبدیل کرده است. در بُعد اخلاقی، «تکریم انسان‌ها» فارغ از جایگاه اجتماعی، ملیت و دین، در ادب حضور، پرهیز از القاب زشت و احترام به زیردستان تجلی می‌یابد. در بُعد اجتماعی نیز «عدالت‌ورزی و مسئولیت‌پذیری» در انفاق پنهانی کریمانه، شفافیت در حقوق کارگران، احترام به حقوق مالی غیرمسلمانان، و بیان حقیقت در برابر قدرت تبلور دارد. در نتیجه سیره امام رضا علیه‌السلام، الگویی عملی و منسجم از سبک زندگی قرآنی برای جهان معاصر به شمار می‌رود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The Manifestation of the Quran in the Conduct and Behavior of Imam Reza (A.S.)

نویسنده English

Ali Zafar Yousufi
Ph.D. in Qur’anic Exegesis and Qur’anic Sciences, Al-Mustafa International University, Iran.
چکیده English

The Holy Quran is the foundational source of Islamic teachings, and the Infallible Imams (A.S.), as its true exegetes, must necessarily be the objective embodiment of the revealed teachings. However, the manner of the "practical manifestation" of the Quran in the Sīrah of Imam Reza(A.S.) has rarely been subjected to systematic analysis. Employing a descriptive-analytical approach and drawing upon the theoretical framework of "the objective embodiment of the Holy Quran in the conduct of the Infallible (A.S.)," this study undertakes a qualitative content analysis of authentic narrative sources and addresses the question of how the Quran was crystallized in the devotional, ethical, and social dimensions of the Imam's life. The findings reveal that the Razavi Sīrah constitutes an integrated system of Quranic lifestyle. In the devotional dimension, commitment to performing prayers at their earliest times, steadfastness in night prayers (ṣalāt al-layl), and constant communion with recitation accompanied by contemplation (tadabbur) transformed worship into the regulatory axis of life. In the ethical dimension, "the honoring of human beings," irrespective of social standing, nationality, or religion, is manifested in the etiquette of presence, the avoidance of derogatory epithets, and respect toward subordinates. In the social dimension, "justice-orientedness and accountability" are crystallized in generous, concealed charitable giving (infāq), transparency in workers' rights, respect for the financial rights of non-Muslims, and speaking truth to power. Consequently, the Sīrah of Imam Reza (A.S.) constitutes a practical and coherent model of Quranic lifestyle for the contemporary world.

کلیدواژه‌ها English

Imam Reza (A.S.)
Individual Conduct (Sīrah)
Social Conduct (Sīrah)
Education
Lifestyle
قرآن کریم. مترجم: ناصر مکارم شیرازی. قم: علی ابن ابی طالب علیه‌السلام.
ابن بابویه، محمد بن علی(۱۳۷۸ق). عیون اخبار الرضا. تهران: جهان. 
ابن خلکان، احمد بن محمد(۱۹۹۰م). وفیات الاعیان و انباء ابناء الزمان. بیروت: دار صادر. 
ابن شهرآشوب، محمد بن علی(۱۳۷۹ق). مناقب آل ابی طالب. قم: علامه. 
ابن منظور، محمد بن مکرم(۱۴۱۴ق). لسان العرب. بیروت: دار المعرفه.
ابن هشام، عبدالملک(۱۳۷۵ق). السیره النبویه. مصر: مکتبه مصطفی.
اصفهانی(ابوالفرج)، علی بن الحسین(۱۴۳۱ق). مقاتل الطالبیین. بیروت: دار المعرفه.
جوادی آملی، عبدالله(۱۳۸۶ش). قرآن حکیم از منظر امام رضا علیه‌السلام. تهران: اسراء.
حر عاملی، محمد بن حسن(۱۴۰۹ق). وسائل الشیعه. قم: موسسه آل البیت.
حر عاملی، محمد بن حسن(۱۴۲۵ق). اثبات الهداه بالنصوص و المعجزات. بیروت: اعلمی.
دهقان، اکرم و همکاران(۱۳۹۵ش). پاسخ‌های امام رضا علیه‌السلام به چهل پرسش قرآنی. مشهد: به‌نشر.
دیمه‌کار گراب، محسن و ملاکاظمی، علی(۱۳۹۶ش). واکاوی مواجهه امام رضا علیه‌السلام با گفتمان حدوث و قدم قرآن. فرهنگ رضوی.(18)5. 178-145.
راوندی، قطب الدین سعید(۱۴۰۵ق). فقه القرآن. قم: کتابخانه آیت الله مرعشی.
راوندی، قطب الدین سعید(۱۴۰۹ق). الخرائج و الجرائح. قم: موسسه امام مهدی(عج).
زمخشری، محمود عمر(۱۴۰۷ق). الکشاف عن حقایق التنزیل. بیروت: دار الکتاب العربی.
صلابی، علی بن محمد(۱۴۲۷ق). الدولة الفاطمیة. قاهرة: موسسه اقرأ.
طباطبایی، محمد حسین(۱۳۹۰ق). المیزان فی تفسیر القرآن. بیروت: موسسه الاعلمی للمطبوعات.
طبرسی، فضل بن حسن(۱۳۷۲ق). مجمع البیان فی تفسیر القرآن. تهران: ناصر خسرو.
طبری، محمد بن جریر(۱۳۸۷ق). تاریخ الطبری. بیروت: دار الرساله.
طنطاوی، محمد(۱۹۹۷م). التفسیر الوسیط. قاهره: نهضه.
طوسی، محمد بن حسن(۱۳۸۹ق). التبیان فی تفسیر القرآن. بیروت: احیاء التراث العربی.
طوسی، محمدبن حسن(1425ق). الغیبه. قم: موسسه المعارف الاسلامیه.
عبدالرزاق کاشى(۱۹۷۸م). تفسیر القرآن الکریم(معروف به تفسیر ابن عربى). بیروت: غالب.
فخر رازی، محمد بن عمر(۱۴۲۰ق). التفسیر الکبیر. بیروت: اخیاء التراث.
قمی، علی بن ابراهیم(1404ق). تفسیر القمی. قم: دارالکتب.
کشی، محمد بن عمر(۱۴۰۴ق). رجال الکشی. قم: آل البیت.
کلینی، محمدبن یعقوب(1407ق). الکافی. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
مجلسی، محمد باقر(۱۴۰۳ق). بحار الانوار. بیروت: دار احیاء التراث.
محمدی، جواد(1391ش). ابعاد و ضوابط دعوت به قرآن در سیره امام رضا علیه‌السلام. تخصصی تفسیر، علوم قرآن و حدیث.()14. 110-78.
مسعود، جبران(1380ش). الرائد. مترجم: رضا انزابى نژاد، مشهد: به‌نشر.
مطهری، مرتضی(1376ش). سیری در سیره نبوی. تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
معین، محمد(۱۳۸۱ش). فرهنگ معین. تهران: امیرکبیر.
مفید، محمد بن نعمان(1414ق). الارشاد فی معرفه حجج الله علی العباد. قم: دار المفید.
مقاتل بن سلیمان(۱۴۲۳ق). تفسیر مقاتل بن سلیمان. بیروت: دار احیاء التراث.
وکیلی، هادی و نظری، حسن(1395ش). جایگاه قرآن در سیره امام رضا علیه‌السلام. نشریه تاریخ پژوهی.()66. 150-131.
مردانی گلستانی، مهدی و قناعتگر، مصطفی(1404). مفهوم‌شناسی سیره در احادیث شیعه براساس مدل شباهت خانوادگی. علوم قرآن و حدیث.(1)57. 355-317. 
 
 
 

  • تاریخ دریافت 22 آذر 1402
  • تاریخ بازنگری 27 آذر 1402
  • تاریخ پذیرش 17 فروردین 1404
  • تاریخ اولین انتشار 01 خرداد 1405
  • تاریخ انتشار 01 خرداد 1405