امام رضا علیه السلام و علوم روز

امام رضا علیه السلام و علوم روز

واکاوی مؤلفه‌های رفتاردرمانی دینی در سیره‌ی و سبک زندگی امام رضا علیه السلام

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث، دانشکده علوم قرآنی، زاهدان، ایران.
2 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، ایران.
چکیده
رفتار، واکنشی است که انسان نسبت به یک کنش بیرونی نشان می ­دهد و به دو صورت آشکار و پنهان نمود یافته و شخصیت فرد را تشکیل می ­دهد، امّا گاهی رفتار بر اثر عواملی دچار اختلالاتی می­شود که باید برای اصلاح و تغییر این رفتارهای ناسازگار با توجه به سیرة معصومین علیهم السلام که به عنوان یک معیار جهت سنجش رفتارها در جامعه اسلامی محسوب می­شود، تدابیری اندیشیده شود. هدف از این مقاله بررسی سیره و راهکارهای امام رضا علیه السلام برای معالجة رفتارهای نامطلوب در جامعه و تغییر این برخوردها در جهت اهداف دین و سعادت انسان است لذا با روش توصیفی–تحلیلی به بررسی این مهم پرداخته است که رهاورد آن تشریح تأثیر رفتارهای عبادی، اخلاقی، اجتماعی، سیاسی و عاطفی امام رضا علیه السلام در معالجه و درمان رفتارهای ناهنجار بوده است. واکنش امام در برابر خطاها گاه به صورت گفتاری (تذکر- موعظه) و گاه با رفتار و حالات خود (غیر مستقیم) می باشد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Analyzing the components of religious behavior therapy in the life style of Imam Reza (peace be upon him).

نویسندگان English

maryam tavakolniya 1
hossein khakpur 2
1 Master of Quran and Hadith Sciences, Faculty of Quranic Sciences, Zahedan, Iran.
2 Associate Professor, Department of Quranic and Hadith Sciences, Faculty of Theology and Islamic Studies, University of Sistan and Baluchistan, Iran.
چکیده English

Behavior is a reaction that a person shows to an external action, and it is manifested in two ways, overt and hidden, and forms the personality of a person, but sometimes the behavior becomes disturbed due to factors that must be corrected and changed in order to change these incompatible behaviors. Paying attention to the lives of the innocents, peace be upon them, which is considered as a criterion for measuring behavior in the Islamic society, measures should be taken. The purpose of this article is to examine the life and strategies of Imam Reza (peace be upon him) to deal with undesirable behaviors in society and to change these attitudes towards the goals of religion and human happiness. Moral, social, political and emotional Imam Reza (peace be upon him) has been in the treatment of abnormal behaviors. The imam's reaction to mistakes is sometimes in the form of speech (admonition-preaching) and sometimes with his behavior and moods (indirect).

کلیدواژه‌ها English

Behavior therapy
abnormality
devotional life
moral and social life
Imam Reza
peace be upon him
قرآن کریم.
ابن بابویه، (شیخ صدوق)، عیون اخبارالرضا علیه السلام، ج1و2، تهران، دارالکتب اسلامیه، 1387.
_______________ ، عیون أخبار الرّضا علیه السلام، قم، انتشارات جهان، 1378ق.
ابن بابویه، (شیخ صدوق)، الخصال ج 1، قم، جامعه مدرسین، 1403ه-ق.
ابن شعبه، حرانی، تحف العقول، قم، جامعه مدرسین، 1404ه.
ابن فارس، احمد، (بی تا)، معجم مقاییس اللغه، مصر، شرکه مکتبه مصطفی البابی و اولاده.
ابن منظور، المصری الانصاری، محمد بن مکرم، لسان العرب، چ اول، بیروت، دارالصادر، 1410ق. 
اتیکسون، ریتال آل و همکاران، زمینه روانشناسی هیلگارد، مترجم، براهنی، محمدتقی، تهران، رشد، 1385.
احمدی ، محمدرضا، نقش صله رحم در بهداشت روانى، نشریه معرفت، ش48: (صص29-37)، 1380.
اربلی، علی ابن عیسی، کشف الغمه، ج3و2، ناشر: مکتبه بنی هاشم - تبریز، 1381.
اسکندرلو، محمد جواد، نگاهی قرآنی به پاکسازی روح، تهران،کانون اندیشه جوان، 1386.
امین عاملی، سید محسن، اعیان الشیعه، ترجمه: حجتی کرمانی، علی،  ج4، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، 1421ه-ق.
انصاریان ، حسین، نظام خانواده در اسلام، قم، انشارات ام ابیها، 1380.
باقر، شریف قرشی، پژوهشی دقیق در زندگی علی بن موسی الرضا علیه السلام، مترجم: صالحی، سید محمد، تهران، ناشر: دارالکتب اسلامیه، 1382.
برگ، لورا، روانشناسی رشد ج1، مترجم: محمدی، تهران، ارسباران، 1388. 
پورامینی، محمد باقر، سبک زندگی، منشور زندگی در نظر امام رضا علیه السلام، مشهد، انتشارات قدس رضوی، 1392.
تدوین و تنظیم مؤسسه فرهنگی قدر ولایت، سیرة اجتماعی پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله و سلم، تهران، ناشر: موسسه قدر ولایت، 1389.
تمیمی، عبد الواحد، غررالحکم و دررالکلم، ج1، بیروت، موسسه العلمی للمطبوعات، 1407ه- ق.
حاکم نیشابوری، ابو عبدالله، تاریخ نیشابور، مترجم: محمد بن حسین، خلیفة نیشابوری، تصحیح: شفیعی، محمدرضا، تهران، آگه، 1375.
حکیمی، امیرمهدی، سیره امام رضا، تهران، ناشر: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، 1388.
حکیمی، محمد، معیارهای اقتصادی در تعالیم رضوی، مشهد، ناشر: بنیاد پژوهشهای اسلامی، 1379.
حمیری، عبدالله بن جعفر، قرب الاسناد، قم، انتشارات: آل البیت علیهم السلام، 1413ه.
حویزی، علی بن جمعه، نورالثقلین، ج2، قم، انتشارات: مطبعة العلمیة، 1404ه.
خاتمی، احمد، فرهنگنامة موضوعی نهج البلاغه، تهران، سروش، 1831.
خوش نویس عماد، احمد، فضایل علمی و اخلاقی امام هشتم علیه السلام، تهران، مؤسسة مطبوعاتی عطائی، 1359.
دستغیب، عبد الحسین،گناهان کبیره، تهران، ناس، 1370.
دهخدا، علی اکبر، لغتنامة دهخدا، تهران، موسسة لغتنامة دهخدا، 1379.
دهمرده قلعه نو، حبیب الله، میرعمادی، رحمت الله، جایگاه زن در خانواده و اجتماع از دیدگاه امام رضا، 1392.
راس، آلن، اختلالات روانی کودکان، امیرهوشنگ مهریار و فریده یوسفی، چاپ دوم، تهران، رشد، 1376.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القران، بیروت، دارالعلم، 1412ه- ق..
_______ ، مفردات، تهران، نشرسبحان، 1388.
رسولی محلاتی، سیدهاشم، مجموعه آثار نخستین کنگره جهانی حضرت رضا، مشهد، ناشر کنگره امام رضا علیه السلام، 1365.
الزبیدی ، محمد بن محمد الحسینی، تاج العروس من جواهر القاموس، تحقیق: علی شیری، چ اول، بیروت، دارالفکر، 1414ق.
سالاری فر، محمدرضا، شجاعی، محمدصادق، موسوی اصل، سید مهدی، دولتخواه، محمد، بهداشت روانی با نگرش به منابع اسلامی، قم، ناشر: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، 1390.
سالاری، سهیلا، روشهای تربیتی پیامبر، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، 1392.
سبحانی، جعفر، فقه الرضا علیه لسلام فی الشریعه الاسلامیه الغراء، قم، موسسة تعلیماتی و تحقیقاتی امام صادق علیه السلام، 1392.
شفیع‌آبادی، عبدالله، ناصری، غلامرضا، نظریه‌های مشاوره و روان‌درمانی، چاپ پنجم، تهران، مرکز نشر دانشگاهی، 1375.
شهرآشوب، ابوجعفر محمد بن علی، مناقب آل ابی طالب، ج2و4، قم، انتشارات مصطفوی، بی تا.
شیخ حر عاملی ،محمد بن حسن، وسایل الشیعه، ج5و14و7، تهران، انتشارات: اسلامیه، 1409.
__________، وسایل الشیعه، مترجم علی افراسیابی، قم، نشر نهاوندی، 1380.
شیخ صدوق، من لایحضره الفقه، ج4، تصحیح: علی‌اکبرغفاری، چ2، قم، انتشارات: جامعة مدرسین، 1404ه-ق.
طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر قرآن، چاپ دوم، بیروت، دارالحیات، 1403.
طریحی، فخر الدین، مجمع البحرین، تحقیق: السید احمد الحسینی، چ دوم، تهران، مکتبه نشر الثقافه الاسلامیه، 1408ق.
عطاردی، عزیزالله، مسند الامام الرضا علیه السلام، ج1، مشهد، آستان قدس رضوی، 1404.
فضل الله، محمد جواد، تحلیلی از زندگانی امام رضا علیه السلام، مترجم: عارف، محمدصادق، مشهد، بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی، 1377.
فلسفی، محمدتقی، کودک از نظر وراثت و تربیت، تهران:  هیئت نشر معارف اسلامی، 1389.
فیض کاشانی، محسن، المحجة البیضا فی تهذیب الاحیا ج2، قم، انتشارات جامعة مدرسین، بی تا.
قائمی، علی، تربیت و بازسازی کودکان، تهران: امیری، چ ۹، ۱۳۷۴.
قمی، شیخ عباس، منتهی الامال، انتشارات: فراوری، 1381.
کتابچی، محسن، آیین زندگی از دیدگاه امام رضا علیه السلام، مشهد، ناشر: نشر الف، 1387.
کلینی، محمد بن یعقوب،کافی، تصحیح علیاکبر غفاری، تهران ، دارالکتب اسلامیه، 1365.
______________ ، الکافی، تهران، دارالکتب الاسلامیه،  1407ه- ق.
کلینی، محمد بن یعقوب، اصول کافی، ترجمة صادق حسنزاده، ج1، ناشر قائم آل محمد، 1382.
کلینی، محمد بن ‌یعقوب، فروع کافی،‌ ‌چاپ دوم، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۶۲.
مجلسی، محمد تقی، لوامع صاحبقرانی، ج2، قم، اسماعیلیان، 1414ه- ق.
مجلسی،‌ محمدباقر، بحارالانوار، ج۴6، بیروت، مؤسسة الوفا، ۱۴۰۳ه.ق.
محمدتقى فلسفى،کودک از نظر وراثت و تربیت ج 2، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، 1389.
مصطفوی، حسن، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج9، تهران، وزارت ارشاد، 1416ه- ق.
معلوف، لویس، المنجد الابجدی، مترجم: سیاح، احمد، انتشارات: فرحان، 1386.
معینی، محمد جواد، ترابی، احمد، امام علی بن موسی منادی توحید و امامت، مشهد، بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی، 1376.
مقرم، سید عبدالرزاق، نگاهی گذرا بر زندگی امام رضا علیه السلام، مترجم: دهقان، مرتضی، انتشارات میقات، 1370.
منتضرالقائم، اصغر، تاریخ امامت، قم، معرفت، 1384.
نراقی محمد مهدی، جامع السعادات، ج2، انتشارات: مؤسسة علمی مطبوعات، 1963م.
نراقی، احمد، معراج السعاده، تهران، انتشارات: کتاب فروشی اسلامی، 1332.
نراقی، مهدی بن ابی ذر، الفقه المنسوب الی الامام الرضا علیه السلام، قم، موسسه آل البیت علیهم السلام، 1406ه-ق.
نوری، نجیب الله، بررسی پایه های روانشناختی و نشانگان صبر در قرآن، ش 4، (ص143-168)، 1387.
هادیزادة مقدم، اکرم، فرجیان، مرجان، بررسی تاثیر هوش عاطفی بر رفتار شهروندی سازمانی کارکنان با لحاظ کردن نقش تعهد عاطفی، مجله:پیام معرفت، ش28، (صص107-132)، 1387.

  • تاریخ دریافت 01 دی 1402
  • تاریخ بازنگری 27 دی 1402
  • تاریخ پذیرش 01 فروردین 1403
  • تاریخ اولین انتشار 26 اردیبهشت 1403
  • تاریخ انتشار 01 خرداد 1403