تحلیل الگوی فرا مدیریت زمان در آموزه های امام رضا علیه‌السلام

قربانی, حمید; عطایی فر, جمشید

doi:10.22034/ijs.2025.427606.1100

تحلیل الگوی فرا مدیریت زمان در آموزه های امام رضا علیه‌السلام

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

حمید قربانی ¹

جمشید عطایی فر ²

¹ دانشجوی دکتری مدیریت راهبردی، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران.

² دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت بازرگانی، دانشگاه پیام نور، مشهد، ایران.

10.22034/ijs.2025.427606.1100

چکیده

مدیریت زمان در عصر حاضر عمدتاً بر پایه‌ نگرش سکولار و با محوریت بهره‌وری مادی شکل گرفته است. این در حالی است که با جستجو در آموزه‌های اسلامی، به ویژه سیره‌ امام رضا علیه‌السلام، روشن می‌شود که نگاه دینی به زمان، فرا‌تر و عمیق‌تر از این دیدگاه است. این پژوهش با هدف تبیین «الگوی فرامدیریت زمان رضوی» و مقایسه‌ آن با مدل‌های مرسوم، با روشی کیفی از نوع تحلیلی-استنباطی و با گردآوری داده‌ها به شیوه‌کتابخانه‌ای-اسنادی از متون معتبر دینی انجام شده است. یافته‌ها منجر به طراحی چارچوبی نظری شد که زمان را در چهار بُعد کلان و به هم پیوسته سامان می‌دهد: «مناجات با خدا»(بعد معنوی)، «تأمین معاش» (بعد اقتصادی)، «معاشرت با برادران معتمد» (بعد اجتماعی-اخلاقی) و «کسب لذت‌های حلال» (بعد روان‌شناختی). وجه تمایز این مدل، قرار دادن «عبودیت خدا» به عنوان غایت نهایی و ایجاد تعادل پویا و سینرژیک بین ابعاد چهارگانه‌ زندگی است. این مقاله نشان می‌دهد که «فرامدیریت زمان رضوی» با تکیه بر نگاهی کل‌نگر و فرادنیوی، پاسخی جامع به کاستی‌های مدل‌های سکولار است که می‌تواند همزمان به بهره‌وری مادی و سعادت اخروی انسان بینجامد.

کلیدواژه‌ها

امام رضا علیه‌السلام

مدیریت زمان

سبک زندگی

تعادل زندگی و کار

موضوعات

امام رضا علیه السلام و مدیریت

عنوان مقاله English

Analysis of the Meta-Time Management Model in the Teachings of Imam Reza (A.S.)

نویسندگان English

hamid Ghorbani ¹

Jamshid ataeifar ²

¹ Ph.D. Student in Strategic Management, Supreme National Defense University, Tehran, Iran.

² Master’s Student in Business Administration, Payame Noor University, Mashhad, Iran.

چکیده English

Contemporary time management is predominantly founded on a secular worldview, centered around material productivity. However, an examination of Islamic teachings, particularly the conduct of Imam Reza (A.S.), reveals that the religious perspective on time is more comprehensive and profound. This research aims to elucidate the “Razavi Meta-Time Management Model” and compare it with conventional models, using a qualitative, analytical-inferential method and collecting data through a library-documentary approach from authentic religious texts. The findings led to the design of a theoretical framework that organizes time into four overarching, interconnected dimensions: “Communion with God” (Spiritual Dimension), “Sustenance Livelihood” (Economic Dimension), “Association with Trusted Brethren” (Social-Ethical Dimension), and “Attaining Permissible Pleasures” (Psychological Dimension). The distinguishing feature of this model is its placement of “Servitude to God” as the ultimate end goal and its establishment of a dynamic, synergistic balance among the four dimensions of life. This paper demonstrates that the “Razavi Meta-Time Management” model, relying on a holistic and transcendent perspective, provides a comprehensive response to the shortcomings of secular models, capable of simultaneously leading to both material productivity and human otherworldly felicity.

کلیدواژه‌ها English

Imam Reza (A.S.)

Time Management

Lifestyle

Work-Life Balance

قرآن کریم، (1389ش)، ترجمه مکارم شیرازی، ناصر، قم، انتشارات علی ابن ابی‌طالب علیه‌السلام.
ابن‌بابویه، محمد بن علی، (1378ش)، عیون أخبار الرضا علیه‌السلام، تهران، جهان
ابن‌شعبه، حسن بن علی، (1404ق)، تحف العقول، قم، مؤسسة النشر الإسلامی.
پهلوان، منصور و شریعتی‌نیاسر، حامد، (1390ش)، مدیریت زمان از دیدگاه امام علی علیه‌السلام، پژوهش‌های نهج‌البلاغه، (31)، 68-32.
تقوی‌دامغانی، رضا، (1380ش)، نگرشی بر مدیریت اسلامی، تهران، سازمان تبلیغات اسلامی.
جمالی، مصطفی، (1382ش)، سکولاریسم در دنیای مسیحیت، رواق اندیشه، (23)، 124-109.
جوادی آملی، عبدالله، (1388ش)، فضیلت عقل از منظر امام رضا علیه‌السلام، اسراء، (6)، 12-5.
حرعاملی، محمد بن حسن، (1403ق)، وسائل الشیعه إلی تحصیل مسائل الشریعه، تهران، مکتبة الاسلامیه.
حکیمی، محمدرضا، (1391ش)، الحیاه، قم، دلیل ما.
حمیری، عبدالله، (1413ق)، قرب الإسناد، قم، آل البیت لإحیاء التراث.
خمینی، روح‌الله، (1388ش)، تفسیر سوره حمد، تهران، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
دهخدا، علی‌اکبر، (1385ش)، لغت‌نامه دهخدا، تهران، دانشگاه تهران.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد، (1412)، مفردات الفاظ القرآن، بیروت، دارالشامیه.
رضائیان، علی، (1390ش)، مبانی سازمان و مدیریت، تهران، اوقاف.
رضوان‌فر، احمد، (1387ش)، فرهنگ اخلاقی معصومین علیهم‌السلام، قم، مرکز پژوهش‌های اسلامی صدا و سیما.
رمضانی، علی، (1387ش)، سکولاریسم علمی در غرب، معرفت، (132)، 150-135.
سلم‌آبادی، حسن، اسعدی، محمد مصطفی و سلم‌آبادی، رضا، (1395ش)، ارتباط متقابل بازدهی بورس کشورهای ایران و ترکیه از طریق DCC-MGARCH. چهارمین کنفرانس بین‌المللی مدیریت، اقتصاد و علوم انسانی.
سید ناری، طاهره سادات و قاسم پیوندی، محمد حسین، (1399ش)، روش‌های مدیریت زمان در سیره حضرت زهرا سلام الله علیها، تربیت اسلامی، (15)33، 56-31.
خوی، منور، (1390ش)، بررسی معنا و مفهوم معنویت در متون اسلامی، شمیم نرجس، 16، 51-46.
عامری مهر، فاطمه، (1383ش)، چگونه تفریح کنیم؟، بشارت، (8)45.
علی بن موسی الرضا علیه‌السلام، (1406ق)، الفقه المنسوب للامام الرضا علیه السلام، قم، آل البیت لإحیاء التراث.
علی بن موسی الرضا علیه‌السلام، (1418ق)، مسند الرضا علیه السلام، قم، دفتر تبلیغات اسلامی.
کلینى، محمد بن یعقوب‏، (1407 ق‏) کافی، تهران،‏ دار الکتب الإسلامیه.
مجلسی، محمد باقر، (1403ق)، بحار الانوار، بیروت، دار إحیاء التراث العربی.
محمدی‌ری‌شهری، محمد و شیخی، حمیدرضا، (1389ش)، میزان الحکمه، قم، دار الحدیث.
مرعشلی، ندیم، (1407ق)، المرشد إلی کنز العمال فی سنن الأقوال و الأفعال، بیروت، مؤسسه الرساله.
مکارم شیرازی، ناصر، (1374ش)، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الإسلامیه.
نادم، محمد حسن، (1394ش)، رویکردهای کلامی محدثان و متکلمان در تبیین منابع علم امام، پژوهشنامه امامیه، 1، 75-98.
نامی عنا، سیده سارا و ابراهیمی، ابوالقاسم، (1396ش)، بررسی ارتباط تصویر برند، عشق به برند و حسادت به برند، دومین کنفرانس بین‌المللی مدیریت و اقتصاد در قرن 21.
نجفی، مرتضی، (1389ش)، بایسته‌های مدیریت از نگاه امام رضا علیه السلام، حصون، 27، 17-5.
نوری، حسین بن محمدتقی، (1408ق)، مستدرک الوسائل و مستنبط الرسائل، بیروت، آل البیت علیهم‌السلام لإحیاء التراث.

Abel, S. I. (2022). Principles of managerial coordination. Routledge.
Blanchard, K., & Johnson, S. (2010). The one minute manager. HarperCollins.
Canto Estany, D. (2013). Redesign and improvement of Knowledge Management software. Time GT.
Claessens, B. J. C., van Eerde, W., Rutte, C. G., & Roe, R. A. (2007). A review of the time management literature. Personnel Review, 36(2), 255–276.
Clear, J. (2015). How to be more productive and eliminate time-wasting activities by using the ‘Eisenhower Box’. Time GT.
Cozlett, J. (2022). Modern management theories. McGraw-Hill.
D’Elfusa, B. (2023). Time management strategies for 21st century professionals. National University of Uzbekistan Press.
Dilfuza, B. (2023). Time management strategies for 21st century professionals. Uzbek National University Press.
Drucker, P. F. (2007). Management challenges for the 21st century. HarperCollins.
40. Fayol, H. (1949). General and industrial management (C. Storrs, Trans.). Pitman.
Follett, M. P. (2012). Dynamic administration: The collected papers of Mary Parker Follett. Oxford University Press.
Glasser, W. (2018). Management without coercion: The psychology of control in organizations. Harper Publications.
Igah, S. A. (2022). [Article title]. The International Journal of Scientific and Academic Research, 2(5).
Koontz, H. (2018). Essentials of management: An international perspective. McGraw-Hill Education.
Kuyucu, M. (2019). [Chapter title]. In Z. Gölen & A. Temizer (Eds.), Academic studies in social, human and administrative sciences (pp. [page range]).
May, J. F. (2020). Effective management and human welfare. Pearson.
Owen, R. (1817). A proposal for the division of the day into three equal parts for work, recreation, and rest. Workers’ Cooperative Publications.
Siisk, H. L. (2016). Management principles and practices. University of Chicago Press.
Taylor, F. W. (1998). The principles of scientific management. Dover Publications.