امام رضا علیه السلام و علوم روز

امام رضا علیه السلام و علوم روز

تحلیلی بر فرایند پیش از ازدواج در آموزه‌های رضوی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری رشته قرآن و علوم با گرایش قرآن و روانشناسی و پژوهشگر مدعو پژوهشگاه بین المللی امام رضا(ع)، جامعة المصطفی العالمیة(ص)، نمایندگی خراسان رضوی، ایران.
2 استادیار مؤسسه دین پژوهی التوحید، پژوهشکده باقرالعلوم علیه‌السلام، مشهد‌، ایران.
چکیده
پژوهش حاضر باهدف تحلیل فرایند پیش از ازدواج بر مبنای آموزه‌های امام علی بن موسی‌الرضا علیه‌السلام انجام شده است. هدف اصلی، استخراج و تبیین مؤلفه‌های بنیادین و مراحل اساسی این فرایند از دیدگاه آن حضرت می‌باشد که با اتخاذ رویکردی تفسیری-تحلیلی و با استناد به منابع دست اول حدیثی و تاریخی پیگیری شده است. در این پژوهش، مضامین محوری از قبیل مشاوره پیش از ازدواج، توسل و طلب خیر از خداوند متعال، معیارهای گزینش همسر، تعیین مهریه و همچنین توجه به ابعاد گوناگون معنوی، اخلاقی، عقلانی و اجتماعی مرتبط با ازدواج مورد بررسی و واکاوی قرار گرفته‌اند. یافته‌های حاصل از این تحقیق نشان می‌دهد که آموزه‌های رضوی، به طور ویژه بر عناصری همچون تدبیر و دوراندیشی، تعقل و خردورزی، مشورتی آگاهانه، شناختی عمیق و همه‌جانبه، و نیز اولویت‌دادن به صفات باطنی و درونی و هم‌کفوی در حیطه‌های ایمانی، اخلاقی و فرهنگی تأکید دارد. کارکرد این پژوهش، علاوه بر غنا و عمق بخشیدن به ادبیات مطالعات اسلامی در حوزه خانواده، می‌تواند به‌عنوان راهنمایی جامع و کاربردی برای جوانان، خانواده‌ها و همچنین مشاوران در جهت تسهیل و تحقق ازدواج‌هایی آگاهانه، عاقلانه و موفق عمل نماید. افزون بر این، پژوهش حاضر، چارچوبی نظام‌مند و ساختاریافته مبتنی بر فرایند پیش از ازدواج را در منظومه فکری و تعالیم رضوی ترسیم و ارائه می‌کند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

An Analysis of the Pre-Marriage Process in Razavi Teachings

نویسندگان English

seyedmohmmdziya erfani 1
ali vaezzadeh 2
1 Ph.D. Candidate in Qur’an and Sciences, with a focus on Qur’an and Psychology, and Invited Researcher at the Imam Reza (A.S.) International Research Institute, Al-Mustafa International University, Khorasan Razavi Branch, Iran.
2 Assistant Professor, Al-Tawhid Institute of Religious Studies, Baqir al-Ulum Research Institute, Mashhad, Iran.
چکیده English

 The present research aims to analyze the pre-marriage process based on the teachings of Imam Ali ibn Musa Reza (A.S.). The primary objective is to extract and elucidate the foundational components and essential stages of this process from the perspective of His Holiness, pursued through an interpretive-analytical approach and by referencing primary hadith and historical sources. In this study, central themes such as pre-marital counseling, seeking help and goodness from God Almighty, spousal selection criteria, determination of the dowry (mahr), and attention to the various spiritual, ethical, rational, and social dimensions related to marriage have been examined and explored.The findings of this research indicate that Razavi teachings place particular emphasis on elements such as deliberation and foresight, reasoning and wisdom, informed consultation, deep and comprehensive understanding, and prioritizing inner qualities and compatibility (kufu’) in the realms of faith, ethics, and culture. The contribution of this research, in addition to enriching and deepening the literature of Islamic studies in the field of family, can serve as a comprehensive and practical guide for young people, families, and counselors to facilitate and realize conscious, wise, and successful marriages. Furthermore, the present study delineates and presents a systematic and structured framework for the pre-marriage process within the intellectual system and teachings of Imam Reza (A.S.).

کلیدواژه‌ها English

Razavi Teachings
Prayer (Du&‌‌‌‌‌rsquo
a)
Spousal Selection
Marriage
Determination of Dowry (Mahr)
قرآن کریم(1389ش). مترجم: ناصر مکارم شیرازی. قم: علی ابن ابی‌طالب علیه‌السلام.
ابن بابویه، محمد بن علی(۱۴۱۳ق). من لا یحضره الفقیه. قم: جامعه مدرسین.
ابن منظور، احمد بن مکرم(۱۴۱۴ق). لسان العرب. بیروت: دار صادر.
اختیاری امیری، راضیه و همکاران(۱۳۹۷). تدوین و ارائه الگوی مطلوب مشاوره پیش از ازدواج مبتنی بر فرهنگ اسلامی-ایرانی. نشریه پایش. ۱۷(۴). 442-431.
اخوان ارامکی، مجتبی(۱۳۹۵ش). خانواده خوشبخت از دیدگاه امام رضا علیه‌السلام. تهران: فرهنگ و قلم.
باغانی، فاطمه(۱۳۹۲ش). شناسایی و تحلیل مؤلفه‌های سبک زندگی در روایات امام رضا علیه‌السلام. پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد. دانشگاه زنجان.
بهزاد، داوود و همکاران(۱۳۸۴ش). ازدواج(روش تدریس آموزش‌های پیش از ازدواج). تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
جودی نعمتی، اکرم(۱۳۹۳ش). مجموعه‌مقالات مطالعات خانواده در سیره رضوی. مشهد: بنیاد بین‌المللی فرهنگی هنری امام رضا علیه‌السلام.
جوهری، اسماعیل بن حماد(۱۴۱۰ق). الصحاح(تاج اللغة و صحاح العربیة). بیروت: دارالعلم للملایین.
حسین‌خانی، حسین(۱۳۸۹ش). معیارهای انتخاب همسر از دیدگاه اسلام و ساخت مقیاس آن. پایان‌نامه دکتری. مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره). قم.
حسینی خانی نایینی، هادی(۱۳۸۹ش). معیارهای انتخاب همسر از دیدگاه اسلام. اسلام و پژوهش‌های تربیتی. 2(2). 44-21.
حسینی، سید ابوالقاسم(۱۴۰۱ش). بهداشت روانی سیستم‌های اساسی زندگی انسان. مشهد: دانشگاه علوم پزشکی.
دژکام، لطف‌الله و عباس‌زاده، محمد(1390ش). درمان ناباروری و تعیین جنسیت جنین در چالش با حکمت و عدالت خداوند. الهیات تطبیقی. 2(.)، 60-51.
دیلمی، حسن بن محمد(۱۴۱۲ق). ارشاد القلوب الی الصواب. قم: الشریف الرضی.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد(۱۴۱۲ق). مفردات الفاظ القرآن. بیروت: دارالقلم.
رجبی، غلام رضا و همکاران(۱۳۹۴ش). سبک‌های همسرگزینی(سنتی، آزاد و ترکیبی) و رضایت زناشویی در پرستاران. آسیب‌شناسی خانواده. ۱(۱) .76-67.
ساروخانی، باقر(۱۳۸۶ش) مقدمه‌ای بر جامعه‌شناسی خانواده. تهران: صدا و سیما.
سالارزایی، امیرحمزه و مسرور، علی اصغر(1390ش). استقلال و امتیاز مالی زن نسبت به شوهر در نظام حقوقی ایران. فقه و حقوق خانواده. 16(54). 122-99.
صافی، احمد(۱۳۸۵ش). خانواده متعادل و نامتعادل. تهران: انجمن اولیا و مربیان.
طوسی، ابوجعفر محمد بن حسن(1365ش). تهذیب الأحکام. تهران: دار الکتب العلمیة.
حر عاملی، محمد بن حسن(۱۴۰۹ق). تفصیل وسائل الشیعة الی تحصیل مسائل الشریعة. قم: مؤسسه آل‌البیت علیهم‌السلام.
عرفانی، سید محمد ضیاء(۱۳۹۹ش). نقش مهارت‌های اخلاقی در استحکام نظام خانواده از دیدگاه قرآن و حدیث. پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد. قم: جامعه‌المصطفی العالمیه.
عرفانی، سید محمد ضیاء(۱۴۰۱ش). آسیب‌شناسی نگرش‌های رایج مربوط به فرزندآوری و راهکارهای آن بر اساس آموزه‌های اسلامی. پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد. خراسان رضوی جامعه‌المصطفی العالمیه.
فیض کاشانی، ملامحسن(۱۴۱۵ق). تفسیر الصافی(ح. اعلمی، تحقیق). تهران: الصدر.
قائمی، علی(۱۳۸۴ش). نظام حیات خانواده در اسلام. تهران: انتشارات آرین.
قلی‌زاده، آذر، غفاریان، سحر(۱۳۹۰ش). آسیب‌شناسی مهریه و عوامل مؤثر بر آن. جامعه‌شناسی زنان. 2(1). 140-121.
قمی، علی بن ابراهیم بن هاشم(۱۳۶۳ش). تفسیر القمی. قم: دارالکتاب.
کلینی، محمد بن یعقوب(۱۳۶۵ش). الکافی. تهران: دارالکتب الاسلامیة.
کنعانی، محمدامین و همکاران(۱۳۹۵ش). انتخاب همسر و معیارهای آن: مطالعه‌ای بین مردان و زنان ازدواج‌کرده شهر رشت. جامعه‌شناسی نهادهای اجتماعی. 3(8). 256-229.
متقی هندی، علی بن حسام الدین(۱۴۲۴ق). کنزالعمال. بیروت: دارالکتب العلمیة.
مجلسی، محمد باقر(۱۴۰۳ق). بحارالانوار. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
مجلسی، محمدباقر(۱۴۰۴ق). مرآة العقول فی شرح أخبار آل الرسول(ص). تهران: دارالکتب الإسلامیة.
مجموعه‌مقالات(۱۳۹۳ش). منزلت خانواده و سبک زندگی در فرهنگ رضوی. زنجان: قلم مهر.
محمدی ری‌شهری، محمد(۱۳۸۶ش). میزان‌الحکمه. قم: دارالحدیث.
محمدی سیف، معصومه و عارف، محمد(۱۳۹۴ش). آسیب‌شناسی تأخیر در سن ازدواج جوانان ایرانی. فصلنامه مهندسی فرهنگی. 10(86). 89-74.
مروتی، سهراب و دارابی، فرشته(۱۳۹۳ش).  بازشناسی حقوق متقابل اعضای خانواده در سبک زندگی رضوی. پژوهش‌های اجتماعی اسلامی. 20(100). 54-27.
مصطفوی، حسن(۱۳۶۸ش). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم. تهران: وزارت ارشاد.
موحدی ابطحی، سید محمدباقر(۱۳۹۱ش). صحیفه رضویه جامعه: ادعیه امام علی بن موسی‌الرضا علیه‌السلام. قم: امید مهر.
همایش ملی سبک زندگی(۱۳۹۳ش). سبک زندگی رضوی(مجموعه‌مقالات). مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی.
دوره 3، شماره 9
پاییز 1404
صفحه 174-204

  • تاریخ دریافت 03 اردیبهشت 1404
  • تاریخ بازنگری 25 تیر 1404
  • تاریخ پذیرش 22 مرداد 1404
  • تاریخ اولین انتشار 01 آذر 1404
  • تاریخ انتشار 01 آذر 1404